ATISAN NOVELS

Code 46

2004-10-12T13:43:00.000+08:00

Code 46 (2003)
Directed by Michael Winterbottom
Cast: Tim Robbins (William) and Samantha Morton (Maria)

code 46

article 1
any human being who shares the same nuclear gene set as another human being is deemed to be genetically identical. the relations of one are the relations of all.

due to IVF, DI embryo splitting and cloning techniques it is necessary to prevent any accidental or deliberate genetically incestuous reproduction.

therefore:

i. all prospective parents should be genetically screened before conception. if they have 100%, 50% or 25% genetic identity, they are not permitted to conceive

ii. if the pregnancy is unplanned, the foetus, must be screened. any pregnancy resulting from 100%, 50%, or 25% genetically related parents must be terminated immediately.

iii. if the parents were ignorant of their genetic relationship then medical intervention is authorised to prevent any further breach of code 46

iv. if the parents knew they were genetically related prior to conception it is a criminal breach of code 46

The future in this film is a future not much different from our present—with its inclusion and exclusion in/of societies, and marginalization of certain individuals against a monopolized/centralized power—and still it revolves on something as ancient as love and intimacy, and the things men are willing to do and defy for it. I loved the premise (that’s why I bought the pirated DVD; besides, I loved the silence in Tim Robbins' acting in The Shawshank Redemption) but I didn’t like the idea that it may all boil down to something merely Oedipal (not that this complex is unimportant). In addition, the film was not able to share with me something new about memory. Have we already exhausted everything that can be said about memory and forgetting? Is this the reason for forgetting, to have illusions that we come face to face with something new everyday? Was it Heraclitus who said that we cannot cross the same river twice? Is it true? I mean, is there really no probability at all that I am confronted by the same thing over and over again? That I just easily forget things so that I will not get exhausted by the monotony of having to repeat myself again and again? That even remembering some things is just a function of this illusion?

The Pillow Book

2004-10-11T13:41:00.000+08:00

The Pillow Book
Directed by Peter Greenaway
Cast: Vivian Wu (Nagiko), Ken Ogata (The Father), Yoshi Oida (The Publisher), and Ewan McGregor (Jerome)

"Treat me like the page of a book.”

Mag-isa akong nanood ng The Pillow Book sa UP Film Institute noong nagdaang Biyernes, alas-siyete ng gabi, halos puno. Maya-maya, may tumabi, mukhang mag-boyfriend. Sa pelikula, lulong ang bida sa pagpipinta sa katawan. Body writer? 13 aklat, labintatlong katawan ng lalaki ang ipinakita. Sa ikalabintatlo, mataba ang lalaki, pang-sumo. Pagtapat ng kamera sa ari niya, narinig kong usapan ng mag-boyfriend sa tabi ko:

Babae: Babae siya? (Takang-taka)
Lalaki: (Mukhang takot may makarinig) Talagang ganu’n pag matabang lalaki.

Hindi na nakasagot ang babae. Hindi ko alam kung dahil sa isinagot ng boyfriend o dahil nilaslas na ng mukhang pang-sumo ang leeg ng publisher ng libro.

[May mga komento sa entri na ito rito.]

Who Has Read Elfriede Jelinek?

2004-10-10T13:39:00.001+08:00

From The New York Times:

Austrian Writer of Sex, Violence and Politics Wins Nobel
By Alan Riding (Published: October 8, 2004)

For the Record

PARIS, Oct. 7 - Elfriede Jelinek, a reclusive Austrian novelist and playwright who is well known in the German-speaking world for works that denounce both sexual violence and oppression, and right-wing extremism, was awarded the 2004 Nobel Prize in Literature on Thursday by the Swedish Academy in Stockholm.

There had been speculation that this year's prize might go to a woman, but Ms. Jelinek had not been mentioned among possible contenders. She is the first woman to win the award since Wislawa Szymborska in 1996 and only the 10th since the prize was created in 1901.

(Read more from the site here.)

[May mga komento sa entri na ito rito.]

On Laughter

2004-10-09T15:18:00.001+08:00

Conversations from The Name of the Rose:

Jorge de Burgos: A monk should not laugh. Only the fool lifts up his voice in laughter. I trust words did not offend you, Brother William... but I heard persons laughing at laughable things. You Franciscans, however, belong to an order where merriment is viewed with indulgence.

William of Baskerville: Yes, it's true. St. Francis was much disposed to laughter.

Jorge de Burgos: Laughter is a devilish wind which deforms the lineaments of the face and makes men look like monkeys.

William of Baskerville: Monkeys do not laugh. Laughter is particular to man.

Jorge de Burgos: As is sin. Christ never laughed.

William of Baskerville: Can we be so sure?

Jorge de Burgos: There is nothing in the scriptures to say that he did.

William of Baskerville: There's nothing in the scriptures to say he didn't. Even the saints have employed comedy to ridicule the enemies of the faith. For example, when the pagans plunged St. Maurus into the boiling water he complained his bath was too cold. The sultan put his hand in, scalded it.

Jorge de Burgos: A saint immersed in boiling water does not play childish tricks. He restrains his cries and suffers for the truth.

William of Baskerville: And yet, Aristotle devoted his second book of Poetics to comedy as an instrument of truth.

Jorge de Burgos: You have read this work?

William of Baskerville: No, of course not. It's been lost for many centuries.

Jorge de Burgos: No, it has not. It was never written. Because providence doesn't want futile things glorified.

William of Baskerville: Oh, that I must contest--

Jorge de Burgos: Enough!

Later in the film...

William of Baskerville: But what is so alarming about laughter?

Jorge de Burgos: Laughter kills fear. And without fear, there can be no faith. Because without fear of the devil, there is no more need of God.

William of Baskerville: But you will not eliminate laughter by eliminating that book.

Jorge de Burgos: No, to be sure. Laughter will remain the common man's recreation. But what will happen if, because of this book, learned men were to pronounce it permissible to laugh at everything? Can we laugh at God? The world would relapse into chaos. Therefore, I seal that which was not to be said and the tomb I become.

44th UP National Writers Workshop

2004-10-08T15:13:00.001+08:00

Press Release: Guidelines Set for 44th U.P. National Writers Workshop

LIKHAAN: The UP Institute of Creative Writing (UP ICW) has slated the 44th UP National Writers Workshop from 27 March to 9 April 2005 at the UP Baguio. Twenty fellowships will be at stake: 15 for Fellows in Filipino and English, while the other five for writers in Iluko, Bikol, Waray, Sugbuanon, Hiligaynon & Kiniray-a, depending on merit. The grants cover board, lodging and stipend.

The textual requirements are: six poems, two short stories or two one-act plays. Mixed genres/experimental pieces will also be considered. All the entries ought to be in one language (English or Filipino, as the case may be). Combined or incomplete submissions will be disqualified.

The technical requirements are: only the nom de plume should be on four separately bound, computer-encoded hard copies (font size 12); an MS Word diskette containing the entries; and a sealed letter envelope with a cover letter, a résumé (with birthday & contact numbers), an attestation of originality, a slip of paper with name & nom de plume together, and a 2” x 2” ID photo.

Manuscripts in the regional languages should be accompanied by Filipino or English translations.

Submissions should be sent to:

DIRECTOR V. E. CARMELO D. NADERA Jr.
LIKHAAN: The UP Institute of Creative Writing
2/F Bulwagang Rizal
University of the Philippines Diliman
1101 Quezon City

Deadline for submission is 12 December, Friday, 6 p.m. Postmarked entries will be accepted. Fellows from the previous UP Workshops need not apply. For clarifications, call 922-1830 (direct line) or 981-8500, loc. 2117 (trunkline).

The Name of the Rose

2004-10-07T06:58:00.000+08:00

The Name of the Rose (1986)
Directed by Jean-Jacques Annaud
Based on the novel by Umberto Eco
Cast: Sean Connery (William of Baskerville), Christian Slater (Adso of Melk), Feodor Chaliapin, Jr. (Jorge de Burgos), and Valentina Vargas (The Girl)

“In much wisdom is much grief, and he that increaseth his knowledge increaseth his sorrow also.”

Una kong nabasa ang The Name of the Rose ni Umberto Eco noong nasa kolehiyo ako. Nauna kong nabasa ang kanyang Foucault’s Pendulum at bagaman hindi ko naman talaga naunawaan ito noon (at ipinangako sa sariling babalikan “balang araw”; hindi pa rin dumarating ang araw na iyon), nagustuhan ko ito, kaya’t hinanap ko ang iba pa niyang mga aklat at natagpuan nga ang The Name of the Rose. Ngayon binabasa ko ang kanyang mga sanaysay sa How to Travel With a Salmon & Other Essays na nahiram ko kay Jema kamakailan.

Nagulat na lang ako nang malaman kay Vim na may isinapelikula pala ito; salamat sa kopya ng pirated DVD na nabili niya sa Marikina.

Adso of Melk: Do you think that this is a place abandoned by God?
William of Baskerville: Have you ever known a place where God would have felt at home?

Saan tatangayin ang ating henerasyon ng pesimismo ng mundo?

[May mga komento sa entri na ito rito.]

Patalastas #4

2004-10-06T13:45:00.001+08:00

Magkakaroon ng Fellows' Night ang Linangan sa Imahen, Retorika at Anyo (LIRA) sa ika-12 ng Oktubre (Martes), alas-9 n.g., sa Conspiracy Cafe. Reunion din ng lahat ng mga kasapi ng LIRA, at paglulunsad ng folio ng pinakabagong batch. Inaanyayahan ang lahat! (Salamat sa pag-aasikaso nina Ron at Bebang!)

Eraserheads

2004-10-05T13:17:00.001+08:00

Noong Sabado ng gabi (o Linggo na siguro ng madaling-araw), bigla’y gusto kong makinig sa mga kanta ng Eraserheads. Nang mag-crash ang laptop ko noong Hunyo, kasama sa nabura ang mp3s ng kanilang albums, at ngayon, wala akong mapatugtog kahit isang kanta nila. Pumunta ako kina Ruel at hiniram ang cassette tapes ng Cutterpillow at Fruitcake. Ang problema, wala namang player. Sinabi ko kay Ruel na dapat ay magkaroon ng concert ang lahat ng mga Pinoy alternative bands sa kasalukuyan; tribute para sa Eraserheads—puro kanta lang ng Eheads magdamag. Mas maganda kung mapagsasama muli ang buong banda, at tutugtog din sila, pero hindi iyon kailangan (may mga bagay na nagaganap at kailangang tanggapin, gaya ng paghihiwalay, at hindi ko nagustuhan ang pasaring sa Eraserheads ng Parokya ni Edgar—kahit gusto ko rin sila—sa kanta nilang Yes Yes Show).

Kinabukasan, Linggo, palipat-lipat ako sa SOP Rules at ASAP Mania habang nagbabasa-basa ng papel ng mga estudyante nang sa isang segment ng huli (OPM: Original Pinoy Masterpieces; mabuti’t may ganitong segment ang ASAP) ay i-feature si Ely Buendia (noong mga sinundang linggo, sina Jose Mari Chan at George Canseco ang napanood ko) at kantahin ang mga pinasikat ng Eraserheads. Parang dininig ang hiling ko. Kahit hindi ko naman talaga paborito ang mga mang-aawit na ito (maliban kay Gary V.), nahalagahan ko ang pagkilala nila sa kontribusyon ng mga awit ng banda sa musika, at kung paano nito kinulayan ang mundo ng henerasyong kinabibilangan ko. Nasa grade five ako nang unang lumabas ang Ultraelectromagneticpop at sumikat ang “Pare Ko.” Nasa elementarya pa lang ako noon pero pakiramdam na'y nakikibahagi sa sentimyento ng isang umiibig sa kolehiyala. Sa klase namin noon, wala yatang hindi memoryado ang kanta.

Unang kumanta si Vina Morales: ang “Ligaya” na kaya ko pa ring sabayan kahit nakapikit. Maayos na sana, pero sinundan siya ni Martin Nievera sa “Ang Huling El Bimbo” at inis na inis ako kay Martin dahil hindi siya makasabay sa ritmo, mali-mali ang pasok sa kanta; mukhang hindi niya napaghandaan. Pakiramdam ko, ako ang nainsulto. Halos hindi ako makapaniwala: hindi niya alam ang “Ang Huling El Bimbo”? Sinundan pa ni Kuh Ledesma na mukhang hindi rin pamilyar sa “Huwag Mo Nang Itanong.” Mabuti na lamang at isinalba sila nina Piolo Pascual at Gary V. na magkasunod na umawit ng “Pare Ko” at “Harana.” Nakaiinis dahil dapat sana’y pinararangalan nila ang galing ng komposisyon pero hindi naman talaga nakapaghanda ang lahat. Kinanta naman ni Zsa Zsa ang “Alapaap” (wala akong problema sa pagkanta n’ya, maliban sa hindi talaga bagay sa kanya ang kanta) at tinapos ni Pops (opo, si Pops! Nagulat din ako dahil bukod sa naroon si Martin, ang alam ko’y ganap na siyang kapuso) ang set sa “Maskara.”

Mabuti na lang, buhay na buhay ang audience. Sa edad nila, mukhang hindi nalalayo sa edad ko. Halos lahat sila’y nakatayo at nakikikanta. Maaaring marami sa kanila, mas pamilyar pa sa mga kanta ng Eraserheads kaysa sa mga mang-aawit sa entablado. Nasaan ba ang mga “performers” na ito nitong nagdaang dekada?

--o0o--

Noon pa nawala ang kopya ko ng albums ng Eraserheads (puro cassette tapes lang iyon); mahabang kuwento at sama ng loob ang nasa likod ng pagkawalang iyon. Matagal-tagal na rin akong naghahanap ng lahat ng kanilang albums sa CD; kaya nagdadalawang-isip pa akong bilhin ang Eraserheads Anthology ngayon. Kung magbebenta kayo o may alam kayong outlet na kumpleto (Ultraelectromagneticpop, Circus, Cutterpillow, Fruitcake, Sticker Happy, Aloha Milkyway, Natin99, Bananatype, at meron-pa-ba-akong-nalimutan?) pakisabihan po ako (Mas okey kung ireregalo n’yo, siyempre; malapit na ang Pasko). Salamat, salamat!

--o0o--

Pahabol: Dahil sa nangyari, pinag-iisipan ko ngayon kung buburahin ko na ba ang kaisa-isang album ni Martin na nasa media player ko, ang Chasing Time.

[May mga komento sa entri na ito rito.]

Ateneo Workshop Fellows

2004-10-04T13:31:00.002+08:00

Congratulations to this year's fellows to the 5th Ateneo National Writers Workshop:

Poetry in Filipino

Ronald Atilano (Makati City)
Javier Bengzon (Quezon City)
Maricristh Magaling (Bulacan, Bulacan)
Carla Quisumbing (Iloilo City)

Fiction in Filipino

Chuckberry Pascual (Malabon City)
Donna Manio (Imus, Cavite)

Poetry in English

Philip Bacani (Muntinlupa City)
Jaime Doble (Iba, Zambales)
Francisco Guevara (Pasig City)

Fiction in English

Dustin Celestino (Quezon City)
Nicolas Lacson (Muntinlupa City)
Daryl Valenzuela (Quezon City)

Birthdays and October

2004-10-03T13:16:00.001+08:00

Two of my closest friends are celebrating their birthdays this October, at exactly one week apart—Naya (today!) and Anwar (on October 10). We’re now all 23 (aha!). I haven’t seen Naya for the past week (she was probably too busy with her MA classes; but I was able to greet her a minute past midnight); Anwar for almost a year now. The last time I saw him was during the sembreak last year when I was about to begin working on my thesis. Before that meeting, we never saw each other for about four years. Four years!—and we were really good friends back in high school. He took architecture (the last time he texted me, he told me he didn’t enroll for this sem) in Lucena City, and I entered Ateneo. We were seatmates in first year high school (his last name is Reyes, and his father’s name happens to be Efren, but not the magician; although later in high school, we’d be addicted to billiards and cut classes to hangout at Kevin’s among other things), and got along really well. When I entered college and joined Heights, I easily became close with Naya. I always feel uncomfortable to speak about friendships, but now I feel that the best gift is always that which cannot be given by anybody else, like this admission: most of the things and confidence that I can only do and share with Anwar before, I am able to share with Naya now; I treasure both of them.

--o0o--

Some other friends are also celebrating their birthdays this October: Paolo (12), John (20), Vim (23), Giewelle (24), Aaron (30), and Tom (31). Mommy, PM’s (also one of my best friends) mom is celebrating her birthday also on the 12th.

--o0o--

In the ten years that I studied at the Liceo de San Pablo, October meant praying the rosary every morning after flag ceremonies (really: less 15 minutes for the much needed—especially for those who did not work on their assignments the previous night, meaning almost the whole class—homeroom period). Now that I’m teaching to college students, it means heaps of papers and tests to be checked, and final grades to be computed (this sem for five classes!), before that much wanted and needed sembreak. (Now the Eraserheads’ song begins to play in my mind... Naaalala kita pag kakain na, naalala kita ilang bukas pa ba bago tayo ay magkita, sabik na masilayan ka—ha-ha-hah!)

Wikang Malaya

2004-10-02T11:19:00.001+08:00

Ang tema ng Bertigo ngayong taon: Wikang Malaya, Wikang Mapagpalaya. Mahigit 160 tula ang kinailangan naming pasadahan. Ako, si Mikael, Kapi, Jonar, Pael at Pablo. Kanya-kanyang basa muna, at saka ang ranking ng top 10. Madaling mapagpasyahan ang mga tatanggalin: hindi sila malaya. Kulong sa padron ng tugma at sukat (walang masama rito, dalawa sa nakasama sa top 10 ko ay may tugma at sukat; ang masama’y madalas na may mali sa tugmaan; hindi na ako nagbilang para sa sukat). Kulong sa madalas na pagturing na “makakatutubo” (sa marami, ang ibig sabihin: maka-Tagalog) sa wika. Kulong sa pangangaral na walang iniusad mula sa argumento ni Rizal; ginamit pa ng ilan ang bayani nang mali naman ang pakahulugan sa sinabi nito.

Matapos ang pagtatally ng top 10 naming anim, ang pinagtalunan sa dulo upang makakuha ng unang gantimpala ay dalawang tula na kapwa hindi bumanggit ng wika at malaya (sa pagkakaalala ko): ang “Ampon” (Rank 1 sa akin) at “Imported” (Rank 3 sa akin). Tungkol sa saloobin ng isang Tsino ang una, kung paanong inangkin niya ang wika ng nag-ampon sa kanyang Inang Bayan, at dito, sa lupang ito, hindi na lamang aniya siya “nakatuntong” kundi “nakatanim.” Ang ikalawa’y tungkol naman sa puna sa walang-kawawaang paggamit ng ingles sa paaralan, at ang kakatwa rito na noon pa kinilala ni Rolando S. Tinio sa mga eksperimentasyon niya sa Taglish. Nanalo ng unang gantimpala ang “Ampon” at ang "Imported," ikalawang gantimpala. Nakatutuwang sa high school pa lamang ay may mga ganito na ang sensibilidad sa pagsusulat. (Bukod sa sila lamang ang may malinaw na konsepto ng persona.)

Tama rin naman, habang “tiyak na tiyak” ang marami sa mga lahok sa kanilang posisyon at argumento, nasa gitna naman ng isang pagkalula (bertigo!) ang dalawang nanguna sa mga lahok. Paano tatayo nang tuwid sa gitna ng nakahihilong kalagayan at kalituhan: sa una, kung habang nakikita mo ang iyong katawan bilang “iba” sa karamihan (singkit ang mata, manilaw-nilaw ang balat) ay natatagpuan mo rin naman ang sariling “nauunawaan” sila, nakapagsasalita sa wika kung saan kayo nagkakaintindihan; sa ikalawa, kung habang pinangangaralan ka ukol sa pagkamakabayan sa wika ng dayuhan na ni hindi masabi nang maayos. Kapwa may pagtatangka sa pagiging subersibo ang dalawa. Kapwa may pagtatangkang palayain ang sarili, sa gitna ng iba’t ibang pagkalula. Pinalaya nila ako sa nakababagot na pagbabasa nang hapong iyon.

[Mga mga komento sa entri na ito rito.]

Intimacy

2004-10-01T19:10:00.003+08:00

Intimacy (2001)
Directed by Patrice Chéreau
Cast: Mark Rylance(Jay), and Kelly Fox (Claire)

Paano magiging malapit sa isang tao?

May mga araw na sumasakay sa dyip at nagkakataon, may nakasasakay na wari’y matagal nang kakilala. Ni hindi man lamang nagtama ang aming paningin, maaaring hindi niya rin ako nakita, bagaman pasulyap-sulyap sa kanya. Hinahanap kung ano kaya iyong nakapagpagaan sa akin ng loob, kung bakit magaan ang damdamin ko sa kanya. Hinahanap ko sa mukha niya o kahit sa galaw ng kamay o kibot ng labi ang katangian ng mga dating inibig. Pero wala roon. Iba siya. Nasa kabilang bahagi ako ng dyip, may kalayuan sa kanya. Ni hindi sa akin ipinasa ang kanyang bayad. Ngayon hindi ko na maalala kung sino sa amin ang naunang bumaba. Pero laging gayon, nagkahiwalay kami nang may kung anong panghihinayang. Lagi kong ipinapangako sa sarili na sa susunod, sa susunod na mangyari iyon, susundan ko siya at magpapakilala. Kahit alam ko, kahit kailan, hindi ko naman talaga magagawa. Magiging panatag ako sa kung ano ang nangyayari, magpapatangay sa mga pagkakataon, at walang gagawin upang lumapit. Magkakasya sa pagtingin sa malayo.

[May mga puna sa entri na ito rito.]

Bourne Again

2004-09-30T17:13:00.001+08:00

The Bourne Supremacy (2004)
Directed by Paul Greengrass
Screenplay by Tony Gilroy
Cast: Matt Damon (Jason Bourne), Joan Allen (Pamela Landy), Brian Cox (Abbott), Franke Potente (Marie), and Julia Stiles (Nicky)

I haven't read a Ludlum novel yet, and the long line of books I intend to finish in the following months does not include any of his titles. Anyhow, I enjoyed the two Bourne movies based on his novels (Identity I watched in vcd, and Supremacy at SM North the other day with Jema, Olive and QT)--especially the car chase in the Supremacy, and I thought this kind of action scene should be seen. I don't know if I'd enjoy it as much if I'd have to read it instead. (But he's being read; 21 novels and 210 million copies of books in print should mean something.)

Basta, that's still not my brand of fiction (or at least, I don't have the energy to read all of them); I just hope that the third installment, The Bourne Ultimatum, will be made into film soon. Here's the teaser from the book:

"Carlos, the Jackal, is obsessed with eliminating his rival, the fictitious assassin Jason Bourne. And the man he stalks, who had resumed a life of normalcy, finds himself thrust back into the covert life and legendary guise of Jason Bourne to hunt down the notorious terrorist, Carlos. Their final confrontation was inevitable from the first explosive pages of The Bourne Identity, and now Bourne must become the bait to draw the Jackal from his lair. Readers will be on the edge of their seats, knowing that when this trilogy comes to a close, only one assassin will emerge triumphant."

Kuwentong Sunog

2004-09-29T16:48:00.001+08:00

Pagkagising ko kaninang umaga, nakatanggap ako ng text messages mula kina Ma'am Beni at Christine (Bellen). Iisa ang laman: Nasunugan daw si Sir Jun (Cruz Reyes) kaninang alas-kuwatro ng umaga.

Noong bata pa ako, madalas sabihin ni Inay, tuwing may mababalitang nanakawan sa San Gregorio: "Ay, manakawan na ako nang sampung beses, 'wag lang masunugan." Nasa grade school ako nang masunog ang simbahan sa parokya namin, at pagkatapos, ang buong palengke ng San Pablo. Walang natira.

Wala raw natira kay Sir Jun. Ang masama, kasama sa mga nauwi sa abo ang ilang bagay na hindi niya makukuha o mabibili sa kahit saan: manuskrito ng kung ilang sinusulat, paintings, sculptures. Hindi rin ligtas ang sining sa sumpa ng apoy. Umuuwi nga ang lahat sa abo; pero hindi rin naman sa abo lang nagmula ang mga iyon. Tiyak na maraming araw ang kinailangan niyang bunuin, maaaring may mga okasyon na hindi niya dinaluhan upang matapos ang isang obra, may mga taong hindi niya hinarap upang tutukan ang isang akda.

Kahapon lamang, tinalakay namin sa mga klase ko sa Fil 11 ang kuwento niyang "Mga Kuwentong Kapos" bilang isang metafiction. Para sa mga estudyanteng nakinig at nagustuhan ang kuwento, maaaring iyon, iyon ang hindi masunog at maabo kahit kailan.

Para kay Sir Jun: may meta naman, kahit sa harap ng sunog. (Mahirap ito, wala na akong maisip na pampalubag-loob.)

[May mga puna sa post na ito.]

Ugat ni Elias

2004-09-28T09:25:00.001+08:00

“I regret having killed Elias... But I was in such a poor health when I wrote the Noli that I felt I could not go with it and talk of revolution. Otherwise, I would have preserved the life of Elias, a noble character, a patriot, self-sacrificing, truly a man who could lead a revolution.” —Jose Rizal, Letters

Binasa kong muli ang kabanata ng Noli me Tangere ukol sa mga nuno ni Elias. (Sa salin ni Virgilio S. Almario, "Kabanata 51: Ugat ni Elias") Sa bahaging ito, ikinuwento ni Elias kay Ibarra ang kasaysayan ng kanyang angkan, mula sa kanyang ingkong na naparatangang kriminal ng amo nitong isang negosyanteng Espanyol, at sa asawa nitong napilitang magputa.

“Wala na silang dangal at hiya. Gumaling ang mga sugat ng lalaki at nagtago kasama ang kabiyak at anak sa bundok ng probinsiyang ito. Dito isinilang ng babae ang isang sanggol na salanta at sakitin, at sa kabutihang palad ay namatay. Ilang buwan pa silang namuhay dito, maralita, nakabukod, kinasusuklaman at iniiwasan ng lahat. Kulang sa tapang ng kaniyang asawa, hindi nakayanan ng aking ingkong ang kaniyang paghihirap at nagbigti nang makitang may sakit ang kabiyak at walang maaasahang tulong ni kalinga. Nabulok ang bangkay sa harap ng anak, na halos hindi pa kayang alagaan ang inang may karamdaman, at dahil sa baho ay natuklasan ng makapangyarihan. Isinakdal at kinondema ang aking impo dahil hindi ipinaalam sa iba. Ibinintang sa kanya ang pagkamatay ng asawa at pinaniwalaan ito. Dahil bakit hindi ito magagawa ng asawa ng isang maralita, pagkatapos nitong magputa? Kapag sumumpa, sasabihin nilang pinaglalaruan niya ang hukuman. Kapag umiyak, sasabihin nilang nagsisinungaling; at lapastangan, kapag tumawag sa Diyos. Gayunman, kinahabagan siya at hinintay munang makapanganak bago latiguhin.”

Hindi na nakapagtatakang maging tulisan ang kanilang panganay, na nakilalang si Balat. Isang araw, natagpuan naman ng bunsong lalaki ang ina:

“... nakabulagta sa tabi ng landas sa ilalim ng isang punong bulak. Nakaharap ito sa langit, dilat na dilat na nakatitig, nanigas ang mga daliring nakabaon sa lupa na may mga bahid ng dugo. Tumingala ang binatilyo at sinundan ang titig ng bangkay, at nakita niyang nakabitin sa sanga ang isang buslo. Nasa loob ng buslo ang duguang ulo ng kaniyang kuya!”

Ano pang uri ng pandadahas ang maaaring gawin sa isang murang kaisipan na dumanas ng ganito? Pagdating sa puntong ito ng nobela, mauunawaan nating may mga kaapihang higit pa sa pamilya ni Sisa, na hindi nag-iisa si Basilio sa pagkaulila bunga ng karahasan sa lipunan. Na ang totoo’y sinasalo lamang niya ang pagkaaping nananalaytay sa mga ugat ni Elias. Ama ni Elias ang binatilyong iyon na nakaligtas. Pinilit nitong magbagong-buhay, umibig sa isang dalagang may-kaya, subalit naungkat ang kanyang nakaraan, at isinakdal siya’t napawalay sa kanyang kambal na anak. Malaki na si Elias nang matuklasang ang matandang katulong na madalas kutyain ng ibang katulong ay ang sarili niyang ama. Itinakwil sila ng kamag-anak ng kanilang ina at sumama silang magkapatid sa kanilang ama. Nawalan ng katipan ang kanyang kakambal na babae, na lubha nitong ipinagdamdam. Nagdaramdam din pala ang matanda na ikinaikli ng buhay nito. Ang babae nama’y namighati at nang mawala ito’t matagpuan ang bangkay sa aplaya ng Calamba makaraan ang anim na buwan, hindi na matiyak ni Elias kung ito ba’y nalunod o nagpakamatay. Ni hindi hinarap ni Elias ang bangkay upang angkinin. Mahalaga ang kanyang mga pangwakas:

“Mula noon, naglagalag ako sa mga probinsiya, naging bukambibig ang pangalan ko at buhay, ibinintang sa akin ang maraming pangyayari, paminsan-minsang inaaglahi ako. Ngunit maliit ang tingin ko sa palagay ng mga tao at patuloy kong tinahak ang sariling landas.”

Patuloy kong tinahak ang sariling landas. Mayroon pa rin nga siyang maaangkin sa kabila ng lahat. Kailan ako nagkaroon ng ganitong katiyakan? Heto’t ni walang ganito kadilim na nakaraan ang aking angkan ay may pangingimi pa rin akong mag-angkin ng anumang landas. O kung nagpapatuloy ba ako.

Kapag nagkaanak ako at lalaki, papangalanan ko siyang Elias Iñigo. Para kay Elias nga at para kay Ignacio (section ko noong nasa fourth year high school at patron ng kolehiyong pinasok ko at pinagtuturuan ngayon). Pag-ibig sa bayan at sa pananalig. Kung may nalalabi man sa aking pagturing sa ideyal, iyon iyon. Aabangan ko ang kanyang pagsilang. Paglaki niya’t may sarili nang paninindigan, hahayaan ko siyang magpasya sa sariling pangalan. Hindi niya kailangang mabuhay sa palagay ng ibang tao.

Patalastas # 3

2004-09-27T11:48:00.000+08:00

The Junior Holy Name Society of San Pablo City celebrates its 7th year anniversary today. Happy anniversary to all JHNamers! Kuya Buddy informed me that mass will be offered today at 5:15 p.m. in the SPC Cathedral. (Also, happy birthday to Derek, a member from the first batch, of which I served as rector.)
From Ian Casocot: Many of the winning works in this year's Palanca awards are featured in Issue #8 of Literatura. (Two of the poems from my collection "Tayong Lumalakad Nang Matulin" are there: "Kuwentong-Bayan" and "Walang Diwata ng Apoy.")
From Ma'am Alma Miclat: Conspiracy at Visayas Ave. is having Mario Miclat on September 28, Tues, at 9 p.m., as the featured poet. Please come.
The second part of my lecture on the creative process for the Ateneo de Manila High School's Samahan sa Filipino will be on Wednesday, September 29, 2004, at 3:00 p.m.

[May mga puna sa post na ito.]

Feng Shui

2004-09-26T14:30:00.001+08:00

UP Diksiyonaryong Filipino:
feng shui (fung sóy) png [Tsi] : sistema ng heomansiya na ginagamit sa China upang tiyakin kung ang isang gawain o bagay ay umayon sa likas na puwersa.

Nina Corpus:
feng shui : Combination of ‘The Others’, ‘The Sixth Sense’, ‘The Ring’!

Vilma Santos:
feng shui : Magandang thriller movie. Natakot ako pero most importantly, ang galing ni Chito at saka ni Kris. She’s very good in this film.

--o0o--
Hindi na bago ang katatakutan sa Feng Shui. Maraming nakagugulat sa pelikula (literal: nakabibigla, iyung magbibigay ng kaba habang nanonood; hindi iyong "hindi inaasahan," kaya wala rin namang iniiwan na matinding pagkabahala, bagabag, o pag-iisip sa panig ng manonood).

LFS sa Megamall (9:50-11:30 n.g.) ang pinasok ko noong Sabado ng nagdaang linggo. Galing pa ako sa bahay nina Kapi para sa pagpili namin ng mananalo sa Bertigo. Maganda ang mga kuha sa kamera. Mabisa ang sinematograpiya, kahit ang tunog. Subalit hindi ako naniniwalang karapat-dapat sa “Best Actress” si Kris (kahit pa ipagsigawan niyang “nag-eexpect” siya ng award), bagaman totoong mahusay na ang pagganap niya rito kumpara sa ibang pelikula niya na napanood ko. Pero hindi siguro “Best” kumpara sa lahat ng iba pang aktres na gumawa ng pelikula sa taong ito. Halimbawa’y higit pa rin akong kumbinsido sa pagkamatimpi ni Nora Aunor sa Naglalayag kaysa sa “paos-na-pagtili” ni Kris.

Hindi naman pangit ang pelikula. Talagang maganda na ito kung ihahambing sa mga pelikulang Pilipino na inilalabas sa kasalukuyan. Ang totoo, hindi pa ako binibigo ni Chito Roño sa anumang pelikula niya na napanood ko. Sulit na nga ang PhP 70 sa De Luxe; mas mura pa ito kaysa sa pirated DVDs na ibinebenta ng otsenta pesos sa Marikina.

Kung may pinakabirtud man ang pelikula, ito’y ang paglalaro nito sa kapalaran, at sa mga konsepto ng suwerte at malas. Habang katutubo sa pito sa mga wika sa Pilipinas (Bikol, Kapampangan, Hiligaynon, Pangasinan, Sebwano, Tagalog, at Waray) ang “kapalaran,” nagmula naman sa Espanyol na suerte at mala ang dalawang huli.

Nakaguhit sa “palad” ang kapalaran, inaasahan ito, “pangyayari na hinihinuhang magaganap sa buhay ng tao o anumang nilalang.” (UP Diksiyonaryong Filipino). Tadhana. Hindi kaya, para sa mga katutubong Pilipino, sapagkat ang mga pangyayari ay itinakda na, kaya walang katutubong konsepto ng “suwerte” o “malas”—na lahat ay bunga lamang ng kapalaran, at kagaya ng mga bagay na wala tayong magagawa, hindi sila masama o mabuti, hindi positibo o negatibo, kundi gayon lamang: pangyayari?

[May mga puna sa post na ito.]

Patalastas # 2

2004-09-25T13:16:00.002+08:00

Got this invite from Allan Popa: The University of the Philippines Press is pleased to invite you to Nox Librorum, A Night of Book: the grand launch of U.P. Press publications for the year 2004 and the unveiling of the Malang serigraph, "Read UP," on Thursday, 30 September 2004, 6:00 p.m., at second floor, Balay Kalinaw, UP Diliman, Quezon City.

Among the books to be launched, which I want to (but, with what I'm getting from teaching the love of books, can't possibly all) buy:

Getting Real: An Introduction to the Practice of Poetry, by Gemino H. Abad
Looking for Rizal in Madrid: Journeys, Latitudes, Perspectives, Destinations, by Gregorio C. Brillantes
On Cursed Ground and Other Stories, by Vicente Garcia Groyon
Feast and Famine: Stories of Negros, by Rosario Cruz Lucero
Jolography, by Paolo Manalo
Postcolonialism and Filipino Poetics, by J. Neil C. Garcia
Philippine Postcolonial Studies, by Priscelina Patajo-Legasto and Cristina Pantoja Hidalgo
Six Uses of Fictional Symbols, by Edith L. Tiempo
Sarilaysay: Danas at Dalumat ng Lalaking Manunulat sa Filipino, by Rosario Rorres-Yu and Alwin C. Aguirre
Mga Kaluluwa sa Kumunoy, by Efren R. Abueg
Maaari: Mga Bago at Piling Tula, by Allan Popa

[May puna sa post na ito.]

Bertigo

2004-09-24T16:36:00.000+08:00

Pagkatapos ng klase ko noong Sabado, dumiretso ako sa garahe ng Prince David para katagpuin sina Mike (Pante, punong patnugot ng Matanglawin at naging mag-aaral ko noong unang semestre ko ng pagtuturo). Naimbitahan akong maging hurado para sa kanilang Bertigo. Taunang patimpalak ito ng Matanglawin para sa Tula at Sanaysay para sa mga mag-aaral sa mataas na paaralan.

Noong 2001 inilunsad ang Bertigo. Sumali ako para sa Tula, hindi ko alam na para sa high school lang pala ang patimpalak. Noon ko nasulat ang “Pag-aabang sa Kundiman,” tugon-pagmumuni ko noon sa tema nilang “Sawa ka na bang maging Pinoy?” Binigyan naman nila ako ng pampalubag-loob na karangalang banggit.

Mahaba-haba pa ang naging kuwento ng tulang iyon, kahit matapos nilang ilathala sa isang isyu ng Matanglawin. Nang gawaran ako para sa Dean’s Awards for the Arts noong 2002, iyon ang iminungkahi ni Ma’am Beni na basahin ko. Nakilala ako ni Padre Roque Ferriols dahil doon. Lumaki pala siya sa Kundiman. Tuwing makikita niya ako kapag nilalapitan ko siya upang magmano, ang lagi niyang sinasabi, “Ikaw ang makata, hindi ba?” Tatlong beses nang nangyari ang ganoong paniniyak at lagi’y may pag-aalangan ang sagot ko. Mahirap angkinin ang isang karangalan. Mahirap ding paangkin sa gayong pananagutan. Pero ayokong biguin si Padre. Lagi’y “opo” ang ipinagpapalagay kong pinakamainam na sagot.

Nang sumali ako noong 2002 sa Palanca para sa tula, ginamit kong pambungad na tula at pamagat ng koleksyon ang “Pag-aabang sa Kundiman.” Nanalo ng ikalawang gantimpala, sunod sa “Estalon at Iba Pang Simoy ng Bait” ni Roberto T. Añonuevo na mas kilala bilang “pinakabatang hall of famer ng Palanca.” Inilathala ulit ng Heights ang tula. Nang mag-imbita ang NCCA para sa kanilang Ubod: New Writers Series noong 2003 para sa paglalathala ng chapbook ng mga batang manunulat, nagpasa ako ng 30 tula at ginamit kong pamagat ng koleksyon ang “Pag-aabang sa Kundiman.” Sa awa ng Diyos, hindi pa rin lumalabas ang Ubod. Ubod ng tagal, ito na ang naging biruan naming magkakaibigan na pare-parehong nakasama sa 40 pinili ng NCCA.

Ngayon, nirerebisa ko na naman ang tula. Ang totoo, binabago ko ang disenyo ng buong koleksyon. O mas tama sigurong sabihin na mas nililinaw ko na ngayon kung ano ba talaga ang disenyong binabalak ko sa koleksyon. Nagsimula ang lahat sa Bertigo.

--o0o--
Oxford American Dictionary:
ver•ti•go (vur-tĭ-goh) n. (pl. ver•ti•goes) a sensation of dizziness and a feeling of losing one’s balance.

UP Diksiyonaryong Filipino:
vér•ti•gó png Med [Ing] : kondisyong may kasamang pagkahilo o pagkalula.

Walang lahok na “bertigo” sa UP Diksiyonaryong Filipino.

70's Bistro

2004-09-23T16:22:00.002+08:00

Sa wakas, natuloy na rin kagabi ang Palanca blowout ko sa mga kasama sa dorm. Sampu kaming naunang dumating sa 70’s Bistro. Sina Ted, Len, Ruel, Abeng, Gian, Kevin, Nina, Aina, Bugs, at ako. Maya-maya, sumunod na si AJ. Huling dumating sina Dennis at Wamar. Dahil Miyerkules ng gabi, si Noel Cabangon ang magtatanghal. Pagpasok namin, pasado-alas-nuwebe pa lang ng gabi, hindi pa nagsisimula ang unang set. Nakaupo si Noel malapit sa mesa na uupuan namin. Nilapitan ko siya at natuwa ako’t naalala pa niya ako—at binati pa, alam niyang nanalo ako sa Palanca. Buo na ang gabi ko, mga simpleng pagbati mula sa hinahangaan ang isa sa madaling makapagpagaan ng loob.

Nang simulan ang unang set, pormal niya akong binati sa harap ng lahat ng tao. Tuwang-tuwa siyempre ang mga kasama ko. Tinanong ako nina Kevin kung alam ko raw ba na nanalo rin si Noel sa Awit Awards. Hindi ko alam. Nahiya na akong batiin. Sunud-sunod ang pagtugtog ng mga kanta. Magkasunod niyang tinugtog ang dalawa sa ini-request ko: ang “Return to Pooh Corner” ni Kenny Loggins at ang kanyang “Lea.” Winakasan niya ang unang set sa kanyang “Kanlungan.”

Nang simulan ang ikalawang set, inanyayahan niya ako sa unahan upang magbasa ng tula. Wala akong dalang tula (kahit kagagaling ko lang sa Aria at nagbasa ako roon ng dalawang tula: "Pagal ng mga Manananggal" at "Mga Hapon ng Sipay"). Nagkahiyaan na. Ipinagtutulakan na rin ako ng mga kasama ko, bukod sa nakaanim na beer na ako noon. Dalawa lang naman sa mga tula ko ang memoryado ko talaga: “Pasada” at “Sa Ating Mga Palad.” Binigkas ko ang huli, habang sinasaliwan ng musika ni Noel. Sulit na sulit ang nagastos ko nang gabing iyon.

Kanlungan

2004-09-22T15:47:00.000+08:00

Martes nang nagdaang linggo, pagkababa sa istasyon ng MRT sa Ortigas, nadaanan ko ang dalawang pulubing tumutugtog at umaawit ng “Kanlungan” ni Noel Cabangon. Wala akong ganoong kalakas na pananalig sa mga namamalimos sa lansangan, bata o matanda, may kapansanan man o wala. Hindi lamang dahil sa mga lumalaganap na bali-balita (salamat na rin sa pinoy action films) na suportado sila ng mga sindikato at ang totoo’y ang mga sindikatong iyon, at hindi talaga sila, ang kinukunsinti sa pagbibigay ng limos--kaya nagiging kasangkapan pa tayo sa patuloy na pagsasamantala sa mga taong ito.

Pero kanina, nang marinig ko ang hagod ng musika ni Noel sa gitara ng isa sa dalawang pulubi na sinasaliwan ng lalim ng tinig ng isa pa, nakumbinsi akong bunutin ang lahat ng barya sa bulsa ko (hindi ko na nabilang, pero marami-raming pipisuhin iyon) upang ihulog sa kanilang “donation box.” Binagalan ko ang paglalakad upang higit na marinig ang awit na simula nang hindi na naisauli ni Mharra ang kopya ko ng The Best of Buklod kasama ang Pasakalye ay hindi ko na napapakinggan—hanggang bumili si Jema kamakailan ng Tunog Acoustic kung saan naroon din ang awit ni Noel at kopyahin ko nga ito sa aking media player. Pababa na ako sa mataas na hagdan sa direksyon ng Megamall nang maisip ko kung saan kaya sila nananahan. Ano kaya ang kanlungan sa imahinasyon nila?

Patalastas # 1

2004-09-21T11:35:00.000+08:00

Magbibigay ng panayam si Prof. Rene O. Villanueva para sa LIRA (Linangan sa Imahen, Retorika at Anyo) na pinamagatang "Writing Poetry for and by Children." Gaganapin ito bukas, ika-22 ng Setyembre 2002, ala-1 hanggang alas-4 n.h., sa Philippine Orthopedic Hospital. Si Villanueva ay kilalang mandudula at manunulat-pambata. Kabilang sa kanyang mga aklat-pambata ang Ang Pambihirang Buhok ni Lola na mababasa nang buo rito. Magdiriwang din siya ng kaarawan bukas.
Bilang bahagi ng pagdiriwang ng Arete Humanities Week sa Ateneo, gaganapin din bukas ang Aria: Literary Night, kung saan magkakaroon ng mga pagbasa ng tula, at iba pang pagtatanghal. Gaganapin ito sa Dela Costa Gardens ng Ateneo, mula alas-6 hanggang alas-10 n.g. (Maaaring magbasa ako ng tula rito, kasama si Naya at iba pang kaibigang manunulat.)
Naimbitahan akong magbigay ng panayam bukas para sa mga kasapi ng Samahan sa Filipino ng Ateneo de Manila High School. Alas-2:30 n.h. Tungkol sa pagsulat ng tula ang paksa ng panayam.

Elias

2004-09-19T09:25:00.002+08:00

Si lola ang nagpalayaw sa akin.
Hindi gusto ng nanay ang pangalan ko.
Kahit ako. (Hindi ako iyon, hindi akin iyon).
Naririnig ko lang iyon sa kanya
kapag tumatawag. Galit.
Laging nakagugulat ang galit.
Hindi ko alam kung nabasa ng nanay
ang Nobela noon. Basta’t galit siya sa gubat
at sa kamatayan. At sa kamatayan
sa gubat. Bumagyo’t nabuwal daw ang mga puno.
Nakaligtas ang nanay, ako, ang bunga.
Nakulong ako sa pangalan ng yumao.
Si lola ang nagpalaya sa akin: Ely.
Gising na gising ako habang ipinaghehele.
Hindi ang nanay ang umaawit ng uyayi.

Katatapos Lang: Agosto 2004

2004-09-04T13:13:00.004+08:00

Setyembre na. Noong nasa Heights pa ako, dalawa sa mga una kong nagustuhang tula ang "Setyembre" nina Ivy Rosales at Mely Guerrero. Lagi kong sinasabi, malaki ang pagpapasalamat ko kay Mely (siya ang patnugot ng Pinoy Staff na tumanggap sa akin sa Heights noon); kung hindi niya nakita ang potensyal ko noon sa pagtula, maaaring naiba sana ang tinahak ko, ibang mga oportunidad ang nabuksan, ibang mga tao ang nakilala.

Nitong nagdaang Agosto, heto ang lagom ng mga pinagkaabalahan. Higit kaninupaman, para sa akin ito: para makumbinsi ang sarili na sa kabila ng lahat (sa lahat-lahat!), may mga nagagawa at nagagawang tapusin (at takot na rin akong mag-crash ang laptop at maburang lahat ng alaala, kasama ang mga maaaring mailagay sa CV).

Movies Watched
01. Hedwig and the Angry Inch (directed by John Cameron Mitchell)
02. Ken Park (directed by Larry Clark)
03. Irreversible (directed by Gaspar Noe)
04. Eternal Sunshine of the Spotless Mind (directed by Michel Gondrel)
05. The Village (directed by M. Night Shyamalan)
06. Dirty Dancing 2: Havana Nights (directed by Guy Ferland)
07. Taxi, Taxi 2, & Taxi 3 (directed by Gerard Krawczyk)
08. Bangkok Haunted 2: The Unborn (directed by Oxide Pang & Pisuth Praesaeng-Iam)
09. The Butterfly Effect (directed by Eric Bress & J. Mackye Gruber)
10. The Legend of 1900 (directed by Giuseppe Tornatore)
11. Clueless (directed by Amy Heckerling)
12. The Shawshank Redemption (directed by Frank Darabont)
13. Lucia (directed by Mel Chionglo)

Books/Novels Read
01. Samsara (ni Allan Popa)
02. Proofs & Theories: Essays on Poetry (by Louise Gluck)
03. Rosamistica (ni Severino Reyes, muling isinalaysay ni Christine S. Bellen)
04. Bawat Himaymay ng Aking Laman (ni Edgardo M. Reyes, serialized sa Liwayway, 27 Agosto 1984-9 Setyembre 1985)
05. The Poet's Notebook: Excerpts from the Notebooks of Contemporary American Poets (edited by Stephen Kuusisto, Deborah Tall, David Weiss)
06. Kami sa Lahat ng Masama (ni Allan Popa)
07. Lamok sa Loob ng Kulambo (ni Benjamin P. Pascual, serialized sa Liwayway, 31 Oktubre 1983-6 August 1984)

Poetry Readings
01. Sa Conspiracy, 03 Agosto 2004 (Kagawaran ng Filipino, binasa ang "Kuwentong-Bayan," "Walang Diwata ng Apoy" at "Pagal ng mga Manananggal")
02. Ang Wika ng LIRA, Sa UP FC-AVR, 13 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
03. Sa Conspiracy, 17 Agosto 2004 (KUTING, binasa ang "Kanto," "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
04. Asylum: The Heights Open Mic, sa AdMU SEC B Foyer, 20 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
05. KA: Poetry Jamming, sa Rizal Mini-theatre, 27 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Pagal ng mga Manananggal")

New Albums in my Media Player
01. Hedwig and the Angry Inch OST
02. I Believe (by Fantasia Barrino)
03. Smallville OST
04. Songs About Jane (by Maroon 5)

Publication(s)
01. "Mula Hong Kong Hanggang Antipolo: Isang Malikhaing Proseso sa Pagkatha ng Kuwentong Pambata." Diliman Review, Volume 54, Number 4, 2004, pp. 60-64.

Article(s) That Mention Me Or My Work(s)
01. Romulo P. Baquiran, Jr. "Lirisismo at Ultra-retokismo sa mga Bagong Tula ng mga Kabataang Makata sa Filipino." Hulagway: Opisyal na Lathalain ng Oragon Poets Circle, Setyembre 2004 Tomo 4, Bilang 1, mp. 97-123.

Other Events Attended
01. "Pagsasalin Bilang Isang Pambansang Gawain," UP Pulungang Recto (18 Agosto 2004)
02. Araw ng mga Manunulat at Ilustrador, UP Integrated School (20 Agosto 2004)
03. "Ang Punk sa Kontemporaneong Panulaang Filipino," panayam ni Fidel Rillo sa UP Pulungang Claro Recto (24 Agosto 2004)

Marami ring nagdiwang ng kaarawan na kakilala't kaibigan: si Tita Ayen, si Sir Mike, si Ma'am Coralu, si Bong, si JB, si Indo, si Gelo.

Tapos na ang Agosto 2004. (Ganito iyon: ang umalis at di na magbabalik.)

Narito ang dalawang tula nina Ivy at Mely, na lumabas sa isyu ng Heights kung saan una akong nakapagpalathala noon ng tula (1999).

Setyembre
Melenaida Guerrero

Bagong-ligo ang mundo.

Nangingislap ang palikpik
ng pla-pla sa bilao.
Nangingintab din ang bayabas
sinlaki ng kamao.
Rumaragasa ang ilog,
sumasalpok pa sa bato.
May mayang nakatunghay
sa damong nakayuko.

Hubad ang lahat-lahat.

Naghihintay na lamang
mabihisan ng bagong hamog.

~~
Setyembre
Ivy A. Rosales

Sa kabilang pisngi ng mundo,
nagpapatihulog ang matatandang dahon.
Pinagliliwanag ang paligid
ng mga sangang tahimik na nagpaparaya.
Nag-aalab ang larawang ito sa kalendaryo.

Sa labas, tinutupok ng hanging mabagsik
ang mga bulaklak ng lansones.
Hinihintay ng mga dahon ang pagsalpok
ng butil-butil at nagbabantang ulan.

Muling pipihit sandali ang daigdig.
Kapag ganitong ika-siyam na buwan,
pumapatak ang lahat sa lupang biniyayaan.

[May mga puna sa post na ito.]

Puno

2004-08-24T16:26:00.001+08:00

Sabi ni Mark Strand:

"Wherever I am
I am what is missing."

Ang tesis ko: Tayong Lumalakad Nang Matulin. Koleksyon ng tula. At ang iniisip ko noon: lahi tayo ng mahihilig maglimayon, ibig lagi nating iwan ang nakaraan, ibig nating lumisan, at nasusugatan tayo (tinik sa talampakan) sa proseso.

Ngayon, binigyan ng ibang kulay ni Strand ang mga pagkukumahog na ito.

"I move
to keep things whole."

Baka nga. Kaya laging "ganap na"--naganap: nagiging buo nga lamang ang mga bagay kapag iniwan na natin (lugar, panahon). Kapag wala na tayo roon.

Noong isang gabi, napanood ko ang The Legend of 1900 ni Giuseppe Tornatore. Doon, hindi naman magawang iwan ng bida (si 1900, malamang) ang barkong kinalakihan. Kahit minsan, hindi siya bumaba sa lupa. Kahit sa daungan. Kaya sa huli, walang naganap. Naiwan akong nakatanga sa pagtanggi niyang pangahasan ang bagong karanasan.

Pero paano huhusga? Habang pinararami natin ang mga pagpipilian, lumiliit nang lumiliit ang halaga ng mga pinili, dahil dumarami nang dumarami ang kinakailangan nating talikuran para sa kanila. Mas mabubuhay sa panghihinayang, o pag-iisip para sa mga hindi inangkin. Ito, habang kapiling ang inari. Kaya kapag ikinulong ang sarili sa limitadong posibilidad, mas kaunti ang panghihinayang (mabibilang ba iyon, masusukat)? Siguro nga.

Walang iniiwan. Walang pupuntahan. Walang magaganap.

Buo.

Para saan?

Strand:

"We all have reasons
for moving."

Oo. Sapagkat?

[May mga puna sa post na ito.]