ΑΤΖΕΜ ΠΙΛΑΦΙ

Το ατζέμ πιλάφ είναι αρχικά ένα από τα πολύ δημοφιλή πιάτα της τούρκικης κουζίνας. Acem pilavı σημαίνει "περσικό πιλάφι" και φτιάχνεται με κρέας από αρνί, βούτυρο, καρότα, φυστίκια, αμύγδαλα, σταφίδες και κανέλα. 
Η συνταγή που ξέρουμε στην ελληνική κουζίνα ως ατζέμ πιλάφι, είναι πιό απλοποιημένη, συνήθως γίνεται με μοσχαρίσιο ή βοδινό κρέας, απαραίτητα βούτυρο και τίποτε άλλο. Η ιδιαιτερότητα αυτού του πιλαφιού είναι ότι το ρύζι βράζει στον ζωμό του κρέατος, ενω το βούτυρο δίνει ιδιαίτερα πλούσια γεύση και άρωμα! Εχω δει και συνταγές για ατζέμ πιλάφι με σάλτσα ντομάτας και μυρωδικά, αυτές πάλι δεν μοιάζουν ούτε με την τουρκική εκδοχή αλλά ούτε και με την πολίτικη και δεν ξέρω από που προέρχονται...
Η γιαγιά Ανδρομάχη μας έφτιαχνε συχνά ατζέμ πιλάφι. Προτιμούσε το βοδινό κρέας, και τα χρόνια εκείνα μπορούσαμε ακόμη και βρίσκαμε νόστιμο πραγματικό βοδινό.... Ομως η γιαγιά ονόμαζε ατζέμ πιλάφ και το απλό ρύζι πιλάφι με προσθήκη ζυμαρικού (φιδέ ή κριθαράκι) όπου πάλι βέβαια χρησιμοποιούσε βούτυρο και ζωμό κρέατος (δείτε συνταγή εδώ).
Ο Δ. δεν γνώριζε αυτήν την συνταγή και όταν του πρωτοέφτιαξα ατζέμ πιλάφι, ως φανατικός κρεατοφάγος ενθουσιάστηκε! Ομολογώ ότι και εμένα μου αρέσει πολύ αυτό το πιάτο, μου θυμίζει και κάτι από τα παιδικά μου χρόνια, και βέβαια τις θερμίδες που κουβαλάει δεν θέλω ούτε να τις σκέφτομαι!

Δόση : για 4 άτομα
                1 κίτρινο κρεμμύδι,
                μερικούς κόκκους πιπέρι,
                4-5 κ.σ. βούτυρο,
                1 κούπα γεμάτη (περίπου 300 gr) ρύζι καρολίνα,
                πιπέρι φρεσκοτριμμένο,
                αλάτι.
Προετοιμασία :
Κόψτε το κρέας σε κύβους.
Κόψτε το κρεμμύδι στα τέσσερα. Προαιρετικά μπορείτε να προσθέσετε και μια σκελίδα σκόρδο.
Βάλτε σε μία κατσαρόλα 2 κ.σ. βούτυρο και βάλτε την στη φωτιά. Μόλις ζεσταθεί προσθέστε το κρέας και το κρεμμύδι και σωτάρετε μαζί. Μην τα αφήσετε να πάρουν χρώμα. Προσθέστε τους κόκκους πιπέρι, αλάτι και 2 κούπες νερό. Αφήστε το κρέας να βράσει σε μέτρια φωτιά μέχρι να μαλακώσει. Εγώ συνήθως χρησιμοποιώ την χύτρα ταχύτητας και το αφήνω να βράσει για 20 λεπτά στην υψηλή πίεση.
Οταν το κρέας είναι έτοιμο, στραγγίστε το από τον ζωμό του και κρατήστε το στην άκρη. Σουρώστε τον ζωμό και κρατήστε τον και αυτόν στην άκρη.
Πλύντε το ρύζι κάτω από τρεχούμενο νερό, να φύγει το άμυλο και στραγγίστε το καλά. 
Βάλτε 1 κ.σ. βούτυρο στην κατσαρόλα και βάλτε την στη φωτιά. Μόλις ζεσταθεί προσθέστε το ρύζι και σωτάρε μέχρι να γυαλίσει. Προσθέστε 2 κούπες γεμάτες ζωμό  και αν δεν φτάσει συμπληρώστε με νερό. Προσθέστε λίγο αλατάκι (μην ξεχνάτε ότι ο ζωμός είναι ήδη αλατισμένος γι' αυτό δοκιμάστε το!) λίγο πιπεράκι, σκεπάστε την κατσαρόλα και αφήστε το να σιγοβράσει για περίπου 20 λεπτά.
Συγχρόνως τσιγαρίστε το βρασμένο κρέας σε 1-2 κ.σ. βούτυρο.
Πρός το τέλος του μαγειρέματος του ρυζιού, όταν δηλαδή το νερό θα απορροφηθεί και θα αρχίσουν να εμφανίζονται τρύπες στην επιφάνεια του, προσθέστε και το κρέας με το βούτυρο όπου τσιγαρίστηκε και αναμείξτε. Σκεπάτε την κατσαρόλα, κατεβάστε την από την φωτιά και αφήστε το να σταθεί μισή ωρίτσα.
Σερβίρετε το ατζέμ πιλάφι ζεστό, με φρεσκοτριμμένο πιπεράκι. 


ATZEM PILAFI

L' acem pilavı (significa il pilaf persiano) è un piatto della cucina turca di tradizione. Viene preparato con carne di agnello (o di vitello), burro, carota, pistacchi, mandorle, uvetta e cannella. 
Una variante di questa ricetta turca, è passata anche nella cucina greca, coi profughi da Asia Minore arrivati agli inizi del secolo scorso, causa la guerra tra i due stati e lo seguente scambio di popolazioni come riusltato del trattato di pace. La ricetta prese il nome grechicizzato atzèm pilàfi, ed è stata perdippiù semplificata, omettendo la frutta secca e la carota. La nonna Andromaca (di origini da Istambul) chiamava pure atzèm pilàfi, anche il riso pilaf mescolato alla pasta minuta (risoni o cappelli degli angeli) preparato con il brodo di carne (vedi ricetta qui). Certo preparava pure la versione con carne, anche abbastanza spesso...
D. non conosceva questa variante di riso pilaf alla carne e la prima volta che avevo preparato l' atzèm pilàfi, essendo un mangiatore fanatico di carne, è stato entusiasta! Ammetto però che anche a me piace l' atzèm pilàfi, oltre che è molto saporito, porta con sè ricordi dalla mia infanzia presso la nonna ... Per quanto riguarda poi le calorie che apporta, semplicemene non ne voglio pensarci!


                             1 cipolla gialla,
                             qualche grano di pepe nero,
                             4-5 cucchiai di burro,
                             1 tazza grande colma  (300 gr ca.) riso per pilaf (va bene il roma o vialone nano),
                             pepe macinato al momento,
                             sale. 
Preparazione :
Tagliate la carne a cubetti.
Tagliate la cipolla a quattro. Facoltativa è l'aggiunta anche di un spicchio d' aglio in camicia.
Ponete 2 cucchiai di burro in una casseruola e portate sul fuoco. Appena scaldato aggiungete la carne e la cipolla e fate soffriggere insieme, senza lasciare prendere colore. Aggiungete i grani di pepe, sale qb. e 2 tazze grandi di acqua calda. Lasciate cuocere a fuoco moderato fino ad intenerire. Aggiungete dell' acqua durante la cottura. Io uitlizzo quasi sempre la pentola a pressione e faccio cuocere per 20 minuti, a pressione alta.
Quando la carne sarà cotta, eliminatela dalla casseruola e tenetela da parte. Filtrate il brodo di cottura e tenetelo pure da parte.
Lavate il riso sotto acqua corrente, per eliminare l' amido. Scolate bene.
Ponete 1 cucchiaio di burro nella casseruola e portate sul fuoco. Appena scaldato aggiungete il riso e lasciate cuocere fino a diventare transparente. Aggiungete 2 tazze grandi di brodo (se il brodo di cottura della carne non è sufficiente completate con acqua). Salate moderatamente (non dimenticare che il brodo è già salato) pepate, coprite la casseruola e lasciate cuocere per 20 minuti ca.
Nel frattempo fate rosolare la carne in una padella con 1-2 cucchiai di burro.
Verso la fine cottura del riso, cioè quanto l' acqua sarà pressochè evaporata e cominciano ad apparire buchi nel pilaf, aggiungete la carne col burro e mescolate. Coprite la casseruola, ritirate dal fuoco e lasciate riposare per mezz' oretta.
Servite l' azèm pilàfi caldo, cosparso con pepe macinato al momento.

ΤΣΟΥΡΕΚΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΜΕ ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ

Επειτα απο την τριφτή βασιλόπιτα (εδώ), που γύρισε τον χρόνο πίσω σε μνήμες γευστικές από τα παιδικά μου χρόνια, σειρά είχαν βέβαια τα φημισμένα τσουρέκια της γιαγιάς Ανδρομάχης.
Στο σχεδόν εκατόχρονο τετράδιο συνταγών της, για το οποίο σας είχα μιλήσει αναλυτικά εδώ, υπήρχαν σημειωμένες δύο συνταγές για πασχαλινά τσουρέκια :
1η συνταγή :                                                                  2η συνταγή :
1 οκά (1282 gr) αλεύρι,                                              1 ½ οκά αλεύρι,
8 αυγά,                                                                            12 αυγά,
120 δράμια (384 gr) βούτυρο,                                75 δράμια βούτυρο,
100 δράμια (320 gr) ζάχαρη,                                  125 δράμια ζάχαρη,
100 δράμια (320 gr) νερό,                                        ½ οκά γάλα,
5 δράμια (16 gr) χαλέπι,
1 χουλιάρι (κουτάλι) σόντα καρμπονάλη,          ολίγη σόντα καρμπονάλη,
το 1/4 του αλευριού μαγιά (?)                                 50 δράμια μαγιά,            
                                                                                           ολίγον άλας.

Δόση : 3 μεγάλα τσουρέκια
Βαθμός δυσκολίας : μέτρια δύσκολο
Υλικά
για την προ-ζύμη : 250 gr αλεύρι Π,
                                   75 gr φρέσκια μαγιά μπύρας,
                                   300 gr φρέσκο γάλα πλήρες χλιαρό,
                                   2 κ.σ. ζάχαρη.
για την ζύμη : 1 kg αλεύρι δυνατό,
                           350 gr ζάχαρη κρυσταλλική,
                           125 gr βούτυρο πρόβειο,
                           175 gr βούτυρο αγελαδινό,
                           7 αυγά,
                           1 κ.γ. φυσικό εκχύλισμα βανίλιας,
                           1 κοφτό κ.γ. μαστίχα Χίου τριμμένη,
                           5 gr κακουλέ,
                           15 gr μαχλέπι,
                           1 κ.σ. κοφτό σόδα φαγητού,
                           1 κοφτό κ.γ. αλάτι,
                           1 κ.γ. σπόρους γλυκάνισου.
για το γλάσσο : 1 αυγό,
                             1 κ.σ. ζάχαρη άχνη,
                             1 κ.σ. νερό.
για την διακόσμηση : αμυγδαλόψυχα τριμμένη,
                                         γκρανέλλα ζάχαρης.
Προετοιμασία :
Οπως συνήθως στην ζύμη για τα τσουρέκια, όλα τα υλικά πρέπει να είναι σε θερμοκρασία δωματίου (20°C). 
Ετοιμάστε πρώτα την προ-ζύμη. Διαλύστε την μαγιά στο χλιαρό γάλα, προσθέστε την ζάχαρη και το αλεύρι και αναμείξτε. Σεπάστε το σκεύος σε καμπάνα και αφήστε το μισή ωρίτσα σε χλιαρό μέρος να φουσκώσει.
Βάλτε το γλυκάνισο να βράσει 2-3 λεπτά σε 1 φλυτζάνι νερό. Σουρώστε το μίγμα και αφήστε το να χλιαρίνει.
Λιώστε τα βούτυρα στον μικροκυματικό και κρατήστε τα χλιαρά.
Βάλτε το υπόλοιπο αλεύρι στον κάδο του μίξερ. Προσθέστε την προ-ζύμη και 3 κουταλιές από το νερό με το γλυκάνισο και αρχίστε να ζυμώνετε. Χτυπήστε τα αυγά με την ζάχαρη. Προσθέστε τα σταδιακά στην ζύμη μαζί με τα αρωματικά, την σόδα και στο τέλος το αλάτι. Προσθέστε στο τέλος σταδιακά και τα βούτυρα και δουλέψτε την ζύμη μέχρι να ενσωματωθούν. Η ζύμη στην αρχή είναι πολύ ρευστή, αλλά όσο την δουλεύετε στο μίξερ, σιγά σιγά θα γίνει ελαστική και δεν θα κολλάει στα χέρια. Συνεχίστε να την δουλεύετε μέχρι να αρχίσει να συγκεντρώνεται γύρω από τον γάντζο και να ξεκολλάει από τα τοιχώματα του κάδου.
Βάλτε τη ζύμη σε ένα ευρύχωρο σκεύος (εγώ την έβαλα στην γάστρα) σκεπάστε την και τοποθετήστε την σε χλιαρό μέρος. Αφήστε την να ξεκουραστεί μέχρι να διπλασιαστεί τουλάχιστον σε όγκο (περίπου 90 λεπτά).
Αδειάστε την ζύμη επάνω σε ελαφρά αλευρωμένη επιφάνεια εργασίας. Χωρίστε την σε 9 κομμάτια, βάρους περίπου 250 gr το καθένα. Πλάστε με κάθε κομμάτι ένα κορδόνι μήκους περίπου 50 εκ. Πλέξτε 3 κορδόνια μεταξύ τους για να φτιάξετε το κάθε τσουρέκι. Μπορείτε να του δώσετε σχήμα μακρόστενο ή κυκλικό.
Τοποθετήστε τα τσουρέκια επάνω σε λαμαρίνες φούρνου επενδεδυμένες με αντικολλητικό χαρτί, βάλτε τα σε χλιαρό μέρος και αφήστε να σταθούν μέχρι να διπλασιαστούν σε όγκο (περίπου 1 ώρα). Τα τσουρέκια με κυκλικό σχήμα μπορείτε να τα βάλετε και μέσα σε ταψάκια.


Προθερμάνετε τον φούρνο στους 200°C.
Χτυπήστε το αυγό με την ζάχαρη και το νερό και με ένα πινέλλο αλείψτε απαλά την επιφάνεια των τουρεκιών. Πασπαλίστε με τριμμένο αμύγδαλο και γκρανέλλα ζάχαρης.
Βάλτε τα τσουρέκια στον ζεστό φούρνο και ψήστε στις αντιστάσεις. Αφού περάσουν 10 λεπτά, κατεβάστε την θερμοκρασία στους 180°C και ψήστε για ακόμη 15 λεπτά, μέχρι να ροδίσουν ωραία. Βγάλτε τα τσουρέκια από τον φούρνο και αφήστε τα να κρυώσουν επάνω σε μία σχάρα.
Διατηρούνται για αρκετές ημέρες μαλακά, αλλά πρέπει να τα τυλίξετε με μεμβράνη ή να τα κλείσετε σε πλαστικές σακκούλες κατάλληλες για τρόφιμα, γιατί αν μείνουν εκτεθειμένα στον αέρα θα ξεραθούν, όπως όλες οι ζύμες μπριός.

Ενα μικρό τιπ, αν θέλτε να εσωματώσετε στο τσουρέκι βαμμένα αυγά. Επειδή συνήθως τα βαμμένα αυγά βγάζουν μπογιά στην ζύμη, πράγμα που προσωπικά το απεχθάνομαι, τα αυγά που χρησιμοποίησα στην ζύμη, φρόντισα να τα σπάσω με προσοχή και να κρατήσω τσόφλια από μισά αυγά. Αφού έφτιαξα τα τσουρέκια, τοποθέτησα τα τσόφλια στα σημεία που ήθελα να βάλω τα αυγά, τα άφησα να φουσκώσουν και μετά τα έψησα. Αφού ψήθηκαν και κρύωσαν, αφαίρεσα τα τσόφλια και στην θέση τους έβαλα τα κόκκινα αυγά. Με αυτόν τον τρόπο τα τσουρέκια δεν πασαλείβονται με κόκκινη μπογιά και τα αυγά είναι και αυτά νόστιμα και μπορούν να φαγωθούν.

* ενημέρωση Μάρτιος 2016 : η συνταγή αυτή επιλέχθηκε από την ομάδα των Quanti Modi di Fare e Rifare, και την ξαναφτιάξαμε όλες μαζι; τα αποτέλεσματα μπορείτε να τα δείτε εδώ.


TSΟUREKI, RICETTA DELLA NONNA ANDROMACA

Dopo la torta di Capodanno della nonna Andromaca (vassilòpita, vedi ricetta qui) è arrivata l' ora di cercare a preparare anche i suoi brioches di Pasqua (tsοurèkia o tsurèkia). 
Del tsoureki abbiamo già parlato qui, in una delle prime e molto riuscite ricette del laboratorio. La parola tsourèki (τσουρέκι) non è greca, ma viene dal turco çörek, che significa un pane dolce arricchito di uova (brioche), di forma rotonda. Come usanza di Pasqua è relativamente recente, siccome è arrivata agli inizi del '900 con i profughi dall' Est. Tra questi c' erano anche i miei nonni paterni, e certo chi sarebbe più autorizzato a parlare di tsoureki, che la nonna Andromaca! Vi avevo raccontato qui la storia della mia nonna e del suo "quaderno di ricette dolci" che conta già oltre 90 anni di esistenza. Tra queste ricette certo non poteva mancare quella per i tsourekia; ne era in due versioni, piuttosto simili ma ambedue incompleti e senza istruzioni di preparazione, una sorta di bozza solo per non dimenticare gli ingredienti, siccome la procedura era già nota e non c' era bisogno di scriverla.
Siccome nessuna delle due ricette pareva completa e da quanto ricordavo della preparazione dei tsourekia, osservando e aiutando la nonna Andromaca, ho fatto una scelta di ingredienti e ho composto una ricetta, che come risultato è molto vicina a quella della nonna. Come riusltato poi è stata eccelente! Anche se le dosi per uova e burro mi sono sembrati eccessivi, questi tsouerkia erano tanto teneri e saporiti che D. mi ha detto di prepararli sempre così!

Dosi : 3 tsourekia (di ca. 800 gr ciascuno)
Difficoltà : media
Ingredienti
lievitino : 250 gr farina 00 di forza,
                   75 gr lievito di birra fresco,
                   300 gr latte fresco intero, intiepidito,
                   2 cucchiai di zucchero semolato.
impasto : 1 kg farina manitoba,
                   350 gr zucchero semolato,
                   125 gr burro fuso da latte di pecora,
                   175 gr burro vaccino,
                   7 uova,
                   1 cucchiaino estratto naturale di vaniglia,
                   1 cucchiaino raso di mastiha da Chios tritata finemente,
                   5 gr di cardamomo bianco macinato,
                   15  gr di mahaleb macinato,
                   1 cucchiaio raso di bicarbonato,
                   1 cucchiaino raso di sale,
                   1 cucchiaino semi di anice.
glassa : 1 uovo,
               1 cucchiaio zucchero a velo,
               1 cucchiaio acqua.
finitura : mandorle a bastoncini,
                  granella di zucchero.
Preparazione :
Tutti gli ingredienti devono essere a temperatura ambiente (20°C).
Preparate il lievitino. Stemperate il lievito nel latte tiepido, aggiungete lo zucchero e la farina e mescolate. Coprite a campana e lasciate lievitare in luogo tiepido per mezz' oretta.
Fate cuocere i semi di anice con 1 tazza di acqua, per un paio di minuti. Filtrate e lasciate intiepidire.
Fate fondere i due tipi di burro al microonde. Certo potete utilizzare solo il comune burro vaccino, il burro fuso però dà ai dolci sapore e profumo più ricco.
Ponete la manitoba nella bastardella della planetaria. Aggiungete il lievitino e 3 cucchiai dall' infuso di semi di anice e cominciate ad impastare. Sbattete le uova con lo zucchero. Aggiungete il composto gradatamente nell' impasto insieme agli aromi ed il bicarbonato; aggiungete il sale per ultimo. Aggiungete infine il burro gradatamente e lavorate fino ad incorporarlo. Lavorate l' impasto fino ad incordare.
Ponete l' impasto entro un recipiente capiente abbastanza, tenendo conto che deve raddoppiare di volume (io ho utilizzato una rostiera). Coprite (io col coperchio della rostiera), posizionate in luogo tiepido e lasciate lievitare fino al raddoppio (90 minuti ca.)
Rovesciate l' impasto sulla spianatoia infarinata leggermente. Rivacate dall'impasto 9 pezzi di ca. 250 gr ciascuno. Senza lavorarlo troppo, formate con ogni pezzo un bastoncino lungho ca. 50 cm. Per formare il tusreki, intrecciate 3 bastoncini. Il tsoureki può avere la forma di una treccia o a ciambella. Posizionate i tsourekia su placca da forno rivestita di carta antiaderente. Posizionate in luogo tiepido e lasciate lievitare fino al raddoppio (un' oretta).


Accendete il forno a 200°C.
Preparate la glassa. Sbattete l' uovo con lo zucchero a velo e l' acqua. Spenellate i tsourekia. Cospargete con bastoncini di mandorle e granella di zucchero.
Infornate e cuocete a modalità statico. Trascorsi 10 minuti abbassate la temperatura a 180°C e lasciate cuocere per 15 minuti ancora fino a dorare.
Sfornate e lasciate raffreddare su una gratella.
Si conservano per parecchi giorni, perferibilmetne avvolti con pellicola transparente e chiusi in sacchetti di plastica per alimenti.

* aggiornamento marzo 2016 : questa ricetta è stata compresa al menù dell' iniziativa Quanti Modi di Fare e Rifare; i risultati potete vederli qui.

Η ΜΟΥΣΤΑΛΕΥΡΙΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ

Η μουσταλευριά ήταν ένα από τα γλυκά που έφτιαχνε απαραιτήτως η γιαγιά Ανδρομάχη το φθινόπωρο. Οταν δε χτίσαμε και το εξοχικό στον Αγιο Παύλο της Χαλκιδικής, ενα μάλλον ασήμαντο χωριουδάκι, που όμως φημίζεται για τα επιτραπέζια σταφύλια του τα οποία δεν προωθούνται στην ελληνική αγορά αλλά εξάγονται κατ' ευθείαν στην Βόρεια Ευρώπη, τα σταφύλια στο σπίτι μας το φθινόπωρο ήταν πάντα άφθονα. Μούστο βρίσκαμε και έτοιμο στο χωριό, καθώς τα τσαμπιά που δεν ήταν εμπορεύσιμα και τα άφηναν να ωριμάσουν κανονικά εως τον Σεπτέμβριο, τα έφτιαχναν - και τα φτιάχνουν ακόμη - κρασί και τσίπουρο. Ας μην ξεχνάμε οτι στον Αγιο Παύλο κάποτε λειτουργούσε και ένα απο τα μεγαλύτερα εργοστάσια εμφιαλωμένων κρασιών και τσίπουρου, αυτό του Τσάνταλη...
Ειχαμε βέβαια και δικά μας κλήματα στην αυλή, που μας έδιναν αρκετά σταφυλάκια, τα οποία όμως συνήθως δεν τα τρώγαμε - ιδίως αυτά που είχαν κουκούτσια-, αλλά τα κάναμε μουσταλευριά. Ομως η γιαγιά δεν χρησιμοποιούσε ακριβώς τον μούστο για να φτιάξει την μουσταλευριά. Επαιρνε βέβαια τον χυμό των σταφυλιών, αλλά δεν "έκοβε" τον μούστο και τον χρησιμοποιούσε αμέσως για την μουσταλευριά. Κάποια στιγμή μάλιστα αγοράσαμε και αποχυμωτή, ειδικά για να φτιάχνουμε την μουσταλευριά!
Αυτήν την μουσταλευριά απο πέρισυ είχα στο νού μου να την φτιάξω, αλλά τελικά πέρισυ έφτιαξα πετιμέζι και όλα τα σταφύλια μας πήγαν εκεί. Φέτος δεν βρήκαμε χρόνο να ασχοληθούμε με τα κλήματα που έχουμε σε ένα μικρό χωραφάκι κοντά στο σπίτι και ούτε που ξέρω αν έβγαλαν μία ρώγα σταφύλι, τις δε κληματαριές στην αυλή τις ξηλώσαμε όλες γιατί γέρασαν και έβγαζαν μόνο φύλλα και αυτά κολλούσαν όλες τις πιθανές ασθένειες, που τις μετέδιδαν στα υπόλοιπα φυτά του κήπου.. Ομως εγώ είχα στο νού μου να φτιάξω την μουσταλευριά. Οπως είπα τα σταφύλια είναι πάντα άφθονα στον Αγιο Παύλο, η γειτόνισσα μου έδωσε μερικά κιλά ωραία σταφυλάκια και δεν έχασα λοιπόν κι εγώ την ευκαιρία...
Η μουσταλευριά της γιαγιάς Ανδρομάχης μοιάζει πάρα πολύ με τα παραδοσιακά σιτσιλιάνικα ζέλέ που έχω φτιάξει με χυμό καρπουζιού (gelo di mellone) και χυμό λεμονιού (gelo di limone). Η γιαγιά Ανδρομάχη δεν χρησιμοποιούσε ποτέ αλεύρι στην μουσταλευριά, αλλά πάντα νισεστέ, που του έδινε πιο ωραία κρεμώδη υφή. Κακά τα ψέμματα, το αλεύρι στις γλυκιές κρέμες κάνει αισθητή την παρουσία του και αυτό δεν είναι πάντα επιθυμητό.  Ζάχαρη θα βάλετε όση νομίζετε, εξαρτάται και από το πόσο γλυκά θα είναι τα σταφύλια που θα χρησιμοποιήσετε. Χρησιμοποίησα λευκά σταφύλια και έτσι η μουσταλευριά έγινε ανοιχτόχρωμη, με κόκκινα σταφύλια γίνεται λίγο πιό σκούρη.
Αυτή η μουσταλευριά, εκτός από την γεύση και το άρωμα του σταφυλιού, έχει και μία νότα φρέσκου κρασιού που μου αρέσει πολύ και που την κάνει ένα τέλειο επιδόρπιο.

Δόση : για 6 άτομα
Βαθμός δυσκολίας : εύκολο
Υλικά : 2 Kg σταφύλια ώριμα,
                30 gr ζάχαρη κρυσταλλική,
                75 gr νισεστέ.
για το σερβίρισμα : καρύδια χοντροκοπανισμένα,
                                      κανέλα.
Προετοιμασία :
Πλύντε καλά τα σταφύλια και στραγγίστε τα. Βγάλτε τον χυμό τους. Εγω χρησιμοποίησα τον αποχυμωτή, που είναι μεγάλη ευκολία.
Καθαρίστε τον χυμό των σταφυλιών, περνώντας τον απο ένα ψιλό σουρωτήρι.
Απο τα 2 κιλά σταφύλια πήρα 1200 ml χυμό.             
Κρατήστε ένα ποτήρι από τον χυμό στην άκρη και τον υπόλοιπο βάλτε τον σε μία κατσαρόλα. Προσθέστε την ζάχαρη και βάλτε την κατσαρόλα στην φωτιά. Διαλύστε καλά τον νισεστέ μέσα στον χυμό που κρατήσατε στην άκρη. Μόλις αρχίσει να βράζει το περιεχόμενο της κατσαρόλας, ανακατέψτε να διαλυθεί η ζάχαρη και ρίξτε τον χυμό με τον νισεστέ. Ανακατεύετε συνεχώς για να μην σβωλιάσει.
Μόλις η μουσταλευριά πήξει κατεβάστε την κατσαρόλα από την φωτιά.
Ετοιμάστε 6 μπωλάκια και σκορπίστε στον πάτο τους απο λίγα χοντροκοπανισμένα καρύδια. Μοιράστε μέσα την μουσταλευριά. Πασπαλίστε την επιφάνεια με καρύδια.
Αφήστε την μουσταλευριά να κρυώσει και βάλτε την στο ψυγείο. Αφήστε την να σταθεί 2-3 ώρες να σταθεροποιηθεί καλά.
Πρίν σερβίρετε πασπαλίστε με μπόλικη κανελίτσα, πού της πάει πολύ.




MOUSTALEVRIA' (GELO D' UVA)

Moustalevrià, cioè mosto e farina, un dolce al cucchiaio rustico, che rassomiglia tanto al gelo siciliano. Questo dolcetto lo preparava la mia nonna Andromaca, sempre in questo periodo che si può trovare o preparare il mosto cotto. Da quanto poi abbiamo fatto costruire la nostra casa di campagna ad Aghios Pavlos, un piccolo borgo a Chalcidica, piuttosto insignificante, ma intanto rinomato per la sua uva da tavola di prima qualità destinata piuttosto per essere esportata all'estero, l' uva era sempre abbondante nella nostra casa. Mosto cotto potevamo trovare facilmenτe, siccome i grappoli disqualificati per consumarsi freschi, venivano lasciati a maturare naturalmente e a settembre venivano utilizzati per preparare vino e tsipouro (sorta di grappa).
Certo avevamo anche mezza dozzina di viti piantati nel nostro piccolo cortile, che ci davano qualche kilo di uva, e siccome non ci piace poi tanto come frutto, l' utilizzavamo per prearare la moustalevria. La nonna però non utlizzava sempre il mosto cotto per preparare il gelo. Spremeva l' uva e utilizzava il succo subito, senza cuocerlo e senza bloccare la fermentazione. Avevamo comprato perfino la centrifuga, la quale, parecchi anni dopo, mi è stata servita anche per ricavare il succo delle melegrane e preparare la melassa di melegrane che mi piace tantissimo.
Il gelo d' uva, avevo in mente già dall' anno scorso a prepararlo, ma poi avevo utilizato tutta la nostra uva per preparare il mosto cotto. Quest' anno abbiamo sradicato la maggior parte delle viti nel cortile, siccome erano invecchiate e non producevano un granchè, e poi la vite porta sempre tante malattie che infettano tutto il giardino. La vicina di casa però mi ha regalato qualche grappolo dal suo vignetto, e io non ho perso l' occasione di realizzare finalmente la famosa moustalevria della nonna Andromaca!
La preparazione della moustalevrià è identica a quella dei vari geli di frutta siciliani. Non è sorprendente di trovare punti comuni nelle cucine tradizionali di paesi diversi? Anche se nella ricetta tradizionale viene utilizzata la farina, la nonna Andromaca utilizzava sempre la maizena, che certo dà un sapore migliore ai dolci cremosi. La quantità di zucchero aggiunto, dipende sempre da quanto dolce è l' uva utilizzata. Io ho utilizzata uva bianca, se utilizzate uva rossa il colore del gelo sarà più scuro. 
Questo gelo ha tutto il sapore dell' uva e perdippiù ha un tocco frizzante come di vino novello!

Dosi : per 6 persone
Difficoltà : molto facile
Ingredienti : 2 Kg di uva matura,
                              30 gr di zucchero semolato,
                              75 gr di maizena.
per la finitura : noci tritate grossolanemente,
                               cannella in polvere.
Preparazione :
Lavate l' uva e lasciatela sgocciolare. Estraette il sugo. Io ho utilizzato la centrifuga, che certo è una bella convenienza... Da 2 kili d' uva ho ricavato ca. 1200 ml di succo.
Passate il succo da un colino a maglia fitta, per eliminare eventuali impurità.
Tenete da parte 1 bicchiere di succo e versate il resto in una pentola. Aggiungete lo zucchero e portate sul fuoco. Mescolate per far sciogliere lo zucchero. Stemperate la maizena nel succo tenuto da parte. Raggiunta l' ebbolizione aggiungete il composto succo e maizena, mescolando per evitare la formazione di grumi. Lasciate cuocere, mescolando sempre, fino che il gelo sarà rappreso. Ritirate dal fuoco.
Prendete 6 ciotoline. Cospargete il fondo con noci tritate grossolanemente. Versatecio il gelo. Cospargete con noci tritate.
Lasciate intiepidire e mettete nel frigo. Lasciate riposare per un paio d' ore.
Prima di servire cospargete abbondantemente di cannella.

Η ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ

Η βασιλόπιτα της γιαγιάς Ανδρομάχης ήταν φυσικά η απαραίτητη παρουσία στο τραπέζι της Πρωτοχρονιάς. Φτιαγμένη μέσα σε ένα μεγάλο στρόγγυλο ταψί, καταλάμβανε, φουσκωτή και εντυπωσιακή το γιορτινό τραπέζι. Μόλις γύριζε ο χρόνος και αφού σβήναμε τα φώτα, ο πατέρας μου αμίλητος, έβγαινε από την πόρτα του σπιτιού, έπαιρνε την κανάτα με το νερό και μπαίνοντας στο σπίτι με το δεξί, έσπαγε το ρόδι. Το ρόδι ήταν απαραίτητο, παρ' όλο που κάθε χρόνο λέρωνε τον τοίχο στον διάδρομο (μερικές φορές πιτσιλούσε μέχρι και το ταβάνι!), όσες εφημερίδες και να βάζαμε... Κανένας όμως δεν διαμαρτυρόταν, γιατί όσο πιο πολύ διαλυόταν καθώς έσπαγε, τόσο μεγαλύτερη τύχη θα έφερνε στο σπιτικό! Μετά τις ευχές, ο πατέρας καθόταν στο τραπέζι, γύριζε την βασιλόπιτα τρεις φορές προς τα δεξιά, την χάραζε σταυρωτά και άρχιζε να ονομάζει τα κομμάτια... Εμείς οι μικρότεροι, το τι αγωνία είχαμε κάθε φορά για το που θα πέσει το "φλουρί", δεν λέγεται! Και οι γονείς μας δεν έκαναν ζαβολιές με το φλουρί; πήγαινε πράγματι εκεί που το έφερνε η τύχη... Βέβαια, άπαξ και περνούσε η Πρωτοχρονιά, ποτέ κανείς δεν αναρωτιόταν πια αν όντως του έφερε τύχη το φλουρί κατά την διάρκεια του χρόνου, μέχρι να ξαναφτιάξουμε και πάλι στην αρχή του νέου χρόνου, για να επαναλάβουμε το έθιμο με την ίδια κρυφή αγωνία...
Εγώ την βασιλόπιτα της γιαγιάς Ανδρομάχης την θυμάμαι τριφτή. Βέβαια, μετά ήρθε η μόδα για την βασιλόπιτα τσουρέκι, ενώ από ένα σημείο και πέρα, η γιαγιά βάρυνε από τα χρόνια και αγοράζαμε πλέον έτοιμη. Μέσα στο τετράδιο με τις συνταγές της γιαγιάς, βρήκα συνολικά τρεις συνταγές για βασιλόπιτα. Η δυο ήταν ουσιαστικά το ίδιο πράγμα, και ήταν για τριφτή ζύμη, με μόνο διογκωτικό την σόδα φαγητού. Η τρίτη περιείχε εκτός των άλλων και μαγιά. Φυσικά προτίμησα να φτιάξω την βασιλόπιτα χωρίς την μαγιά, η μόνη προσθήκη που έκανα ήταν λίγο χημική μαγιά δικής μου παρασκευής (baking powder) για να είμαι σίγουρη οτι η ζύμη θα αποκτήσει κάποιον όγκο με το ψήσιμο.
Η συνταγή από το τετραδιάκι της γιαγιάς είναι η ακόλουθη :
   1 οκά (1300 gr) αλεύρι,
   100 (320 gr) δράμια βούτυρο,
   120 (400 gr) δράμια ζάχαρη,
   3 αυγά,
   1 κουτάλι του γλυκού σόντα καρμπονάλη (σόδα φαγητού),
   1 κουτάλι του γλυκού αλάτι ψιλό,
   1 δράμι (3 gr περίπου) χαλέπι (μαχλέπι),
   1 ποτηράκι κονιάκ,
   μισό λεμόνι στυμμένο,
   μηλότσεφλα (φλούδες απο μήλο) και ανασόνι (γλυκάνισο) βρασμένα μαζί. 


Εγώ έφτιαξα μια μάλλον μικρή βασιλόπιτα, χρησιμοποιώντας την μισή δόση υλικών, καθώς δεν θα ήμασταν πολλά άτομα στο τραπέζι. Για την διακόσμηση φέτος ήθελα κάτι απλό. Δεν λέω, είναι εντυπωσιακές οι βασιλόπιτες με την ζαχαρόπαστα, αλλά εγώ ήθελα κάτι πιο παραδοσιακό. Θυμάμαι ότι η γιαγιά συνήθως σχημάτιζε την χρονολογία και ένα Χ(ρόνια) Π(ολλά) με ολόκληρα αμύγδαλα. Έτσι ήθελα μόνο λίγα αμύγδαλα επάνω στην βασιλόπιτα, αλλά όταν είδα το στόλισμα της φίλης μου της Αρετής, άλλαξα γνώμη και ακολούθησα την υπόδειξη της, ανακατεύοντας τα αμύγδαλα με γκρανέλλα ζάχαρης και παπαρουνόσπορο. Για να γράψω την χρονολογία επάνω στην πίτα, χρησιμοποίησα λευκή κουβερτούρα.
Ιδού λοιπόν και η δική μου παραλλαγή για την παραδοσιακή βασιλόπιτα με τριφτή ζύμη :

Δόση : 1 βασιλόπιτα 1250 gr
Βαθμός δυσκολίας : εύκολο
Υλικά : την φλούδα από ένα μήλο αράντιστο,
                1 κ.γ. κοφτό σπόρους γλυκάνισου,
                650 gr αλεύρι γοχ.,
                100 gr βούτυρο αγελάδας,
                60 gr βούτυρο πρόβειο,
                200 gr ζάχαρη κρυσταλλική,           
                1 κ.γ. κοφτό χημική μαγιά (ή baking powder),
                1/2 κ.γ. μαχλέπι αλεσμένο,
                1/2 κ.γ. αλάτι ψιλό,
                1 σφηνάκι (30 ml) κονιάκ,
                1 κ.γ. σόδα φαγητού,
                2 μικρά αυγά (χωριστά τους κρόκους από τα ασπράδια),
                τον χυμό από ένα μικρό λεμόνι.              
για την διακόσμηση : αμύγδαλα φιλέ,
                                        γκρανέλλα ζάχαρης,
                                        παπαρουνόσπορο.
Προετοιμασία :
Κατ' αρχήν, βάλτε τις φλούδες από το μήλο και το γλυκάνισο μέσα σε ένα κατσαρολάκι, μαζί με ένα κύπελλο νερό και βάλτε το στην φωτιά. Αφήστε το να βράσει 3-4 λεπτά, κατεβάστε από την φωτιά και αφήστε το να χλιαρίνει. Σουρώστε το ζουμί πριν το χρησιμοποιήσετε.
Σχηματίστε ένα βουναλάκι με το αλεύρι στην επιφάνεια εργασίας ή βάλτε το μέσα στον κάδο του μίξερ.
Βάλτε τα δυο βούτυρα σε ένα κατσαρολάκι και βάλτε το στην φωτιά. Μόλις αρχίζουν να βράζουν, ρίξτε τα στο αλεύρι και ανακατέψτε καλά. Τρίψτε με τα χέρια σας το μίγμα να γίνει ψιχουλιαστό (τριφτό). Η συνταγή της γιαγιάς λέει να περαστεί το μίγμα από "την σήτα την χοντρή". Εγώ το παρέλειψα, καθώς χρησιμοποίησα το μίξερ για την ανάμειξη και το μίγμα μου ήταν αρκετά ψιλόκοκκο, όποτε έκρινα ότι δεν χρειαζόταν.
Προσθέστε την ζάχαρη, το αλάτι, το baking  και το μαχλέπι και αναμείξτε.
Λιώστε την σόδα στο κονιάκ, προσθέστε τα στο μίγμα και αναμείξτε.
Μέσα στο ποτηράκι που είχε το κονιάκ, στύψτε το λεμόνι. Όπως σας είπα και στην αρχή, η συνταγή αυτή αρχικά δεν περιείχε ούτε μαγιά αλλά ούτε και baking. Για το φούσκωμα της ζύμης χρησιμοποιούσε μόνο την μαγειρική σόδα. Όπως έχουμε πει όμως (εδώ) η σόδα, για να απελευθερώσει διοξείδιο του άνθρακα και να φουσκώσει την ζύμη, χρειάζεται ένα οξύ, γι' αυτόν τον λόγο χρησιμοποιούμε και τον χυμό του λεμονιού. Σημειώνω ότι η ζύμη πρέπει να ψηθεί αμέσως και να μην σταθεί, γιατί η σόδα ξεθυμαίνει και η δράση της ως διογκωτικό δεν διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Προσθέστε στο μίγμα τους κρόκους των αυγών. Τα ασπράδια θα χρησιμεύσουν στην επάλειψη της βασιλόπιτας.
Η συνταγή της γιαγιάς, συμβουλεύει να βρέχετε τα χέρια σας πρώτα με τον χυμό λεμονιού και όταν αυτός τελειώσει να συνεχίσετε με το ζουμί από τα μήλα και το γλυκάνισο, και να ζυμώνετε την ζύμη γρονθίζοντας την, μέχρι να γίνει αρκετά μαλακή. Όπως ανέφερα ήδη, εγώ έφτιαξα την βασιλόπιτα στο μίξερ, έτσι, απλά πρόσθεσα πρώτα τον χυμό του λεμονιού και έπειτα συμπλήρωσα με το ζουμί από τα μήλα και το γλυκάνισο (περίπου ένα φλιτζανάκι καφέ), μέχρι η ζύμη μου να αποκτήσει την επιθυμητή σύσταση. 
Βουτυρώστε ένα στρογγυλό ταψάκι με διάμετρο 24 εκ. Βάλτε μέσα την ζύμη και στρώστε την καλά, ώστε να είναι ισοϋψής σε όλη της την επιφάνεια. Χτυπήστε τα ασπράδια των αυγών με λίγο νερό και με ένα πινέλο αλείψτε την επιφάνεια της βασιλόπιτας, δυο φορές. Πασπαλίστε με τα αμύγδαλα φιλέ, την γκρανέλλα της ζάχαρης και τον παπαρουνόσπορο. 
Ψήστε την βασιλόπιτα σε προθερμασμένο φούρνο, στους 180°C, στις αντιστάσεις, για μια ωρίτσα περίπου, μέχρι να ροδίσει καλά.
Βγάλτε την βασιλόπιτα από τον φούρνο και αφήστε την να κρυώσει. 
Αν επιθυμείτε, μπορείτε να λιώσετε λίγη κουβερτούρα και να σχηματίσετε τους αριθμούς της χρονολογίας στην επιφάνεια της. 
Το νόμισμα το έβαλα στην πίτα αφού ψήθηκε και έπειτα, για να σιγουρευτώ ότι θα παραμείνει σε όρθια θέση και δεν θα κολλήσει στην βάση της πίτας.
Και του χρόνου!


VASSILOPITA
(TORTA DOLCE DI CAPODANNO)
RICETTA DI NONNA ANDROMACA

La vassilòpita, ossia la torta di San Basilio, è l' indispensabile protagonista della cena festiva di Capodanno! Si tratta di una torta dolce, preparata con il lievito di birra o il lievito chimico, dove viene nascosta una monetina. Scoccata mezzanotte e alla presenza tutta la famiglia attorno alla tavola, ta torta viene tagliata dal capofaniglia e quel trova la monettine nel suo pezzo di torta si considera favorito dalla fortuna per l' anno che appena inizia...
Come ho scritto nel post precedente, recentemente ho scoperto il "quaderno di ricette dolci" della mia nonna paterna, Andromaca. Tra l' altro c'era anche la ricetta per la vassilopita, che ogni anno assiduamente la nonna preparava. Anche se ci sono ben due ricette di vassilopita in questo blog (qui e qui) non ci ho pensato due volte a scrivere anche questa terza, siccome si tratta di una ricetta abbastanza insolita oggi, preparata con una specie di frolla, anzi che avere la consistenza di un cake o di una brioche (le altre due versioni). Io però la vassiopita la ricordo così, sempre sbrisolona, preparata appunto con questa ricetta, sparita dopo alla morte della nonna...
Le dosi nella ricetta al quaderno della nonna, sono in okka e drammi, unità di peso utilizzate nell' Impero Ottomano e ormai in disuso. La conversione era indispensabile! Ho utilizzato metà delle dosi riportate, siccome in famiglia siamo in tre e non aspettavamo degli ospiti. Nella ricetta, non viene riportato altro lievito che il bicarbonato, il quale con l' aggiunta di succo di limone fa crescere l' impasto. Il mio solo intervento è stato di aggiungere anche una piccola quantità dal mio lievito chimico autoprodotto, per guarantire il risultato. Un' altra curiosità di questo impasto, è che per impastare, viene utilizzato un infuso preparato con le bucce di mele e semi di anice. Questo infuso, insieme al mahleb, sono i soli aromi utilizzati.
Per la decorazione della mia vassilopita volevo qualcosa di semplice. Anche se durante gli utimi anni sono molto in voga le vassilopite decorate con la pasta di zucchero, credo che sono belle si, ma un po' esagerate e quest' anno volevo tornare alla tradizione. Ricordo che la nonna disegnava i numeri dell' anno e le lettere Χ Π (χρόνια πολλά, cioè "tanti auguri") con delle mandorle sbucciate  o con albume di uovo sbattuto e mescolato con zucchero a velo. Così ho pensato di cospargere la superficie della torta con lamelle di madorle, ma poi ho visto una decorazione semlice e molto bella alla mia amica Areti e così ho aggiunto anch' io la granella di zucchero e i semi di papavero e il risultato è stato certo d' effetto! I numeri per indicare l' anno, li ho disegnati con cioccolato fondente bianco.

Dosi : 1 torta da 1250 gr ca, per 8 persone
Difficoltà : facile 
Ingedienti : buccia di 1 mela non trattata,
                          1 cucchiaino raso di semi di anice.
                          650 gr di farina 00,
                          100 gr di burro da latte vaccino,
                          60 gr di burro da latte di pecora,
                          200 gr di zucchero semolato,                       
                          1 cucchiaino raso di lievito chimico (io : lievito chimico autoprodotto),
                          1/2 cucchiaino di mahaleb macinato,
                          1/2 cucchiaino di sale fino,
                          1 biccherino (30 ml) di brandy,
                          1 cucchiaino di bicarbonato,                       
                          2 uova piccole (separate i tuorli dagli albumi),
                          il succo da mezzo limone piccolo.                        
per la finitura : lamelle di mandorle,
                              granella di zucchero,
                              semi di papavero. 
Preparazione :
Prima di tutto preparate l' infuso delle bucce di mele, che verrà utilizzato per impastare. Ponete le bucce di una mela non trattata e i semi dell' anice in un pentolino, aggiungete una tazza colma di acqua e portate sul fuoco. Lasciate cuocere per qualche minuto e ritirate dal fuoco. Lasciate intiepidire. Filtrate prima di utilizzarlo.
Sulla spianatoia formate la fontanella con la farina. Se invece utilizzate la planetaria, allora versate la farina nella bacinella.
Ponete i due tipi di burro in un pentolino e portate su fuoco dolce. Appena comincia a sorbollire, ritirate dal fuoco e versate sulla farina. Mescolate bene fino a prendere un' impasto sbrisoloso. La ricetta della nonna, consiglia di passare l' impasto da un settaccio a maglia grossa. Io ho impastato nella planetaria e siccome il tutto è risulato abbastanza sbrisoloso, ho omesso questo passo.
Aggiungete lo zucchero, il mahaleb ed il lievito e mescolate. 
Stemperate il bicarbonato nel brandy, versate all' impasto e mescolate.
Spremete il succo del limone dentro il biccherino che conteneva il brandy. La ricetta della nonna cosiglia di bagnarsi le mani con il succo del limone ed impastare coi pugni. Siccome io ho utilizzato la planetaria, l' ho versato sull' impasto e l' ho azionata per un paio di minuti.
Aggiungete anche i tuorli delle uova. Gli albumi certo non saranno buttati, ma utilizzati per spenellare la superficie.
Ora impastando aggiungete gradatamente tanto infuso di bucce di mele, fino a prendere un' impasto molle e soffice (dipende anche dalla farina utlizzata, io ne ho aggiunto all'incirca 1 tazzina da caffè 60 ml ca.).
Imburrate una teglia rotonda di 24 cm di diametro. Disponete l' impasto e livellate.
Sbattete gli albumi delle uova con un pochino d' acqua e con il composto spenellate la superficie della vassilopita due volte. Cospargete di lamelle di mandorle, granella di zucchero e semi di papavero.
Infornate in forno preriscaldato a 180°C, modalità statico, e lasciate cuocere per un' oretta ca., fino a dorare bene.
Sfornate e lasciate raffreddare.
Se volete scrivere l' annata sulla vassilopita, allora fate fondere un po' di cioccolato fondente bianco e con un sac-a-poche formate i rispettivi numeri.
La monetina io l' ho mesa dopo sfornata la vassilopita, anche se di solito ce la mettono prima di cottura. 



- με αυτήν την συνταγή συμμετέχω στο Christmas Menu Recipe Challenge του Very Good Recipes, κατηγορία dessert
- con questa ricetta partecipo a Christmas Menu Recipe Challenge, di Very Good Recipes, categoria dessert


- η συνταγή αυτή επιλέχτηκε από την ομάδα των Quanti Modi di Fare e Rifare, και την φτιάξαμε όλοι μαζί στις 13 Δεκεμβρίου 2015 (δείτε εδώ)
- questa ricetta è stata rifatta per l' iniziativa dei Quanti Modi di Fare e Rifare (link qui)